Art. 92 § 1 Kodeksu wykroczeń — niezastosowanie się do znaku drogowego i kary

Artykuł 92 § 1 Kodeksu wykroczeń to jeden z najczęściej stosowanych przepisów prawa drogowego w Polsce. Stanowi on podstawę odpowiedzialności za niezastosowanie się do znaku lub sygnału drogowego albo do sygnału lub polecenia osoby uprawnionej do kierowania ruchem lub do jego kontroli. Co istotne — jest to wykroczenie, a nie przestępstwo. Oznacza to, że sprawa toczy się według Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, a nie według procedury karnej, a najczęstszą konsekwencją jest mandat karny, a nie sprawa sądowa zakończona wpisem do Krajowego Rejestru Karnego. Poniżej wyjaśniamy, na czym dokładnie polega ten czyn, jakie kary realnie grożą oraz w jakich sytuacjach warto kwestionować nałożoną karę.

Co dokładnie karze art. 92 § 1 Kodeksu wykroczeń

Pełna treść przepisu brzmi: "Kto nie stosuje się do znaku lub sygnału drogowego albo do sygnału lub polecenia osoby uprawnionej do kierowania ruchem lub do jego kontroli, podlega karze grzywny albo karze nagany". Czyn obejmuje więc trzy grupy zachowań. Po pierwsze — zlekceważenie znaku drogowego, na przykład wjazd na zakaz (znak B-1, B-2), nieustąpienie pierwszeństwa wynikającego ze znaku A-7 "ustąp pierwszeństwa", nieprzestrzeganie znaku STOP (B-20) czy ograniczenia prędkości (B-33). Po drugie — niezastosowanie się do sygnału drogowego, czyli najczęściej przejazd na czerwonym świetle sygnalizatora. Po trzecie — zignorowanie sygnału lub polecenia osoby kierującej ruchem, na przykład policjanta, strażnika gminnego (miejskiego), pracownika kolei na przejeździe czy osoby kierującej ruchem przy robotach drogowych. Dla bytu wykroczenia nie ma znaczenia, czy doszło do realnego zagrożenia — wystarczy samo niezastosowanie się do znaku, sygnału lub polecenia.

Jakie kary realnie grożą — grzywna, nagana, punkty karne

Sam art. 92 § 1 KW przewiduje karę grzywny albo karę nagany. Górna granica grzywny orzekanej przez sąd w sprawach o wykroczenia wynosi co do zasady 5000 zł (art. 24 § 1 KW). W praktyce sprawa najczęściej kończy się jednak mandatem karnym, którego wysokość wynika z taryfikatora — rozporządzenia w sprawie wysokości grzywien nakładanych w drodze mandatu karnego. Po podwyższeniu taryfikatora od 1 stycznia 2022 r. mandaty za poszczególne naruszenia bywają bardzo wysokie (np. za przejazd na czerwonym świetle czy znaczne przekroczenie prędkości — nawet kilkaset złotych i więcej). Do mandatu dochodzą punkty karne ewidencjonowane przez Policję na podstawie ustawy Prawo o ruchu drogowym — ich liczba zależy od konkretnego naruszenia. Niezależnie od art. 92 § 1, art. 92 § 2 KW przewiduje surowszą karę, w tym areszt, dla kierującego, który nie stosuje się do polecenia zatrzymania pojazdu i kontynuuje jazdę (tzw. ucieczka przed kontrolą).