Co robi prawnik od przestępstw przeciwko środowisku?

Przestępstwa przeciwko środowisku są w polskim prawie ujęte w rozdziale XXII Kodeksu karnego (art. 181-188b). Obejmują m.in. niszczenie przyrody, zanieczyszczanie wody, powietrza lub powierzchni ziemi oraz nielegalne postępowanie z odpadami. Prawnik prowadzący taką sprawę pomaga zarówno przedsiębiorcom oskarżonym o naruszenia, jak i podmiotom, które chcą zapewnić zgodność z przepisami, zanim dojdzie do problemów.

Najważniejsze przepisy karne

Kluczowe znaczenie mają art. 182 KK (zanieczyszczanie wody, powietrza lub ziemi w znacznych rozmiarach, mogące zagrozić życiu, zdrowiu lub spowodować istotne obniżenie jakości środowiska) oraz art. 183 KK (nielegalne składowanie, usuwanie, przetwarzanie lub transport odpadów). W 2022 r. ustawodawca istotnie zaostrzył sankcje w tym rozdziale, podnosząc górne granice kar pozbawienia wolności za poważniejsze czyny. Z tego względu w konkretnej sprawie należy sprawdzić aktualne brzmienie przepisu, bo zagrożenie karą zależy od typu czynu i jego kwalifikacji (umyślny, nieumyślny, kwalifikowany).

Na czym polega obrona

Obrońca analizuje, czy doszło do wypełnienia znamion czynu: czy zanieczyszczenie miało znaczne rozmiary, czy występowało realne zagrożenie, czy oskarżony działał umyślnie, czy też nieumyślnie, oraz czy posiadał wymagane pozwolenia. Istotnym dowodem są opinie biegłych z zakresu ochrony środowiska oraz dokumentacja pozwoleń, gospodarki odpadami i wcześniejszych audytów. Kodeks karny przewiduje też mechanizmy łagodzące - art. 188a KK pozwala sądowi nadzwyczajnie złagodzić karę lub odstąpić od jej wymierzenia wobec sprawcy, który dobrowolnie naprawił szkodę w środowisku.

Doradztwo i zgodność z przepisami

Coraz większą rolę odgrywa działanie zapobiegawcze. Prawnik może pomóc firmie zidentyfikować obowiązki wynikające z ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach i powiązanych aktów, sprawdzić wymagane pozwolenia oraz przeprowadzić audyt zgodności. Pozwala to ograniczyć ryzyko odpowiedzialności karnej i administracyjnej, a także uniknąć kar pieniężnych nakładanych w trybie administracyjnym, niezależnych od odpowiedzialności karnej.