Czym zajmuje się adwokat od przestępstw przeciwko wolności seksualnej i obyczajności?

Przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności należą do najbardziej wrażliwych spraw karnych. Adwokat może w nich występować zarówno jako obrońca oskarżonego, jak i pełnomocnik osoby pokrzywdzonej. W obu rolach jego zadaniem jest dbałość o rzetelność postępowania, prawidłową ocenę dowodów oraz ochronę praw klienta. Po nowelizacji Kodeksu karnego z lutego 2025 r. szczególnego znaczenia nabrała kwestia zgody.

Podstawa prawna: rozdział XXV Kodeksu karnego

Przestępstwa te uregulowano w rozdziale XXV Kodeksu karnego (art. 197-204). Obejmują m.in. zgwałcenie i wymuszenie czynności seksualnej (art. 197), wykorzystanie bezradności lub niepoczytalności (art. 198), wykorzystanie zależności (art. 199) oraz czyny wobec małoletnich poniżej 15 lat (art. 200). Każdy z tych przepisów ma odrębne znamiona, co przekłada się na inną kwalifikację prawną i wymiar kary.

Nowa definicja zgwałcenia – nowelizacja z 2025 r.

Nowelizacja art. 197 k.k., która weszła w życie 13 lutego 2025 r., zmieniła konstrukcję przestępstwa zgwałcenia. Obecnie karalne jest doprowadzenie innej osoby do obcowania płciowego przemocą, groźbą bezprawną, podstępem lub w inny sposób mimo braku jej zgody. Punktem ciężkości stał się brak dobrowolnej i świadomej zgody, a nie wyłącznie użycie przemocy. Typ podstawowy zagrożony jest karą od 2 do 15 lat pozbawienia wolności. Zmiana ma istotne znaczenie dowodowe – zarówno dla obrony, jak i dla reprezentacji pokrzywdzonych.

Rola adwokata w postępowaniu

Adwokat analizuje materiał dowodowy, w tym zeznania, opinie biegłych i dowody z badań, formułuje wnioski dowodowe i bierze udział w czynnościach procesowych. Reprezentując oskarżonego, dba o respektowanie domniemania niewinności i prawa do obrony; reprezentując pokrzywdzonego, wspiera go w dochodzeniu praw i może wnosić o przesłuchanie w sposób ograniczający wtórną wiktymizację (np. w trybie art. 185a-185c k.p.k.). W tego typu sprawach szczególnie ważna jest poufność i ochrona danych uczestników.