Co zrobić, gdy kurator sądowy nie dopełnia obowiązków?

Kurator sądowy jest funkcjonariuszem publicznym wykonującym orzeczenia sądu w sprawach karnych, rodzinnych i opiekuńczych. Gdy zaniedbuje swoje obowiązki - nie przeprowadza wymaganych wywiadów środowiskowych, nie sprawuje nadzoru, nie składa sprawozdań - może to prowadzić zarówno do odpowiedzialności dyscyplinarnej i służbowej, jak i, w poważniejszych przypadkach, do odpowiedzialności karnej. Osoby pokrzywdzone takim zaniechaniem mają kilka dróg dochodzenia swoich praw.

Rola kuratora sądowego

Status i zadania kuratorów określa ustawa z 27 lipca 2001 r. o kuratorach sądowych. Kuratorzy zawodowi i społeczni działają przy sądach rejonowych, wykonując orzeczenia w postępowaniu wykonawczym oraz opiekuńczym. Do ich zadań należy m.in. sprawowanie nadzoru nad osobami skazanymi na karę ograniczenia wolności lub poddanymi próbie, kontrola wykonywania obowiązków probacyjnych, przeprowadzanie wywiadów środowiskowych oraz sprawowanie pieczy nad małoletnimi w sprawach rodzinnych. Kurator składa sądowi sprawozdania z przebiegu nadzoru.

Odpowiedzialność karna z art. 231 Kodeksu karnego

Podstawą odpowiedzialności karnej za zaniedbania funkcjonariusza publicznego jest art. 231 Kodeksu karnego. Zgodnie z § 1, funkcjonariusz publiczny, który przekraczając swoje uprawnienia lub nie dopełniając obowiązków działa na szkodę interesu publicznego lub prywatnego, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Jeżeli sprawca działa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, kara wynosi od roku do 10 lat (§ 2). Dla przypisania odpowiedzialności konieczne jest wykazanie, że zaniechanie kuratora godziło w chroniony interes. Karalne jest co do zasady działanie umyślne; nieumyślne niedopełnienie obowiązków jest karalne tylko wtedy, gdy wyrządziło istotną szkodę (§ 3).

Jakie kroki podjąć i gdzie złożyć skargę

Pierwszym krokiem jest udokumentowanie zaniedbań - daty, fakty, korespondencja, świadkowie. Skargę na czynności kuratora można złożyć do prezesa sądu rejonowego, przy którym kurator działa, oraz do kierownika zespołu kuratorskiej służby sądowej. Możliwe jest także zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa skierowane do prokuratury, jeżeli zachodzą znamiona z art. 231 KK. Jeśli zaniedbanie wyrządziło szkodę, w grę może wchodzić odpowiedzialność odszkodowawcza Skarbu Państwa na podstawie art. 417 Kodeksu cywilnego (niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej).