Bezpieczeństwo obrotu kosmetykami - jaki prawnik pomoże firmie kosmetycznej?

Producent i dystrybutor kosmetyków działa w gęstej siatce przepisów unijnych i krajowych. W Polsce - inaczej niż sugerują poradniki przeniesione z systemu amerykańskiego - odpowiedzialność za naruszenie bezpieczeństwa obrotu produktami kosmetycznymi ma przede wszystkim charakter administracyjny, a nie klasycznie karny. Podstawą jest rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1223/2009 oraz krajowa ustawa z 4 października 2018 r. o produktach kosmetycznych. Prawnik wspierający firmę kosmetyczną jest więc najczęściej specjalistą od prawa gospodarczego, compliance produktowego i postępowań administracyjnych, a nie obrońcą w sprawie karnej.

Ramy prawne: rozporządzenie 1223/2009 i ustawa z 2018 r.

Rozporządzenie (WE) nr 1223/2009 stosuje się bezpośrednio we wszystkich państwach UE. Nakłada ono m.in. obowiązek sporządzenia raportu bezpieczeństwa produktu, prowadzenia dokumentacji informacyjnej produktu (PIF), zgłoszenia kosmetyku w portalu CPNP przed wprowadzeniem do obrotu oraz zapewnienia prawidłowego oznakowania i wykazu składników. Polska ustawa z 4 października 2018 r. o produktach kosmetycznych (Dz.U. 2018 poz. 2227), obowiązująca od 1 stycznia 2019 r., uzupełnia te przepisy o krajowy system nadzoru i sankcji.

Kto sprawuje nadzór i jakie są kary

Nadzór nad przestrzeganiem przepisów o produktach kosmetycznych sprawują w Polsce Państwowa Inspekcja Sanitarna (GIS i organy sanitarne) oraz Inspekcja Handlowa. Ustawa z 2018 r. wprowadziła administracyjne kary pieniężne nakładane w drodze decyzji. Przykładowo wytwarzanie produktu kosmetycznego bez przeprowadzenia oceny bezpieczeństwa, o której mowa w art. 10 rozporządzenia 1223/2009, zagrożone jest karą pieniężną do 100 000 zł. To istotna różnica wobec poradników mówiących o "oskarżeniach kryminalnych" - w typowych sprawach kosmetycznych mówimy o postępowaniu administracyjnym, a nie procesie karnym.

Rola prawnika i compliance produktowy

Prawnik wspierający firmę kosmetyczną pomaga przede wszystkim zapobiegawczo: weryfikuje skład i oznakowanie pod kątem zgodności z rozporządzeniem 1223/2009, doradza przy zgłoszeniu CPNP, kompletuje dokumentację bezpieczeństwa, a w razie kontroli reprezentuje przedsiębiorcę przed organami inspekcji i w postępowaniu o nałożenie kary pieniężnej. Niezależnie od reżimu administracyjnego mogą pojawić się także roszczenia cywilne konsumentów z tytułu szkody wyrządzonej przez produkt niebezpieczny (odpowiedzialność za produkt - art. 449(1) i nast. Kodeksu cywilnego). Tylko w skrajnych przypadkach, np. świadomego wprowadzenia do obrotu produktu szkodliwego dla zdrowia, w grę może wchodzić odpowiedzialność karna na zasadach ogólnych.