Przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu pracy: czym zajmuje się adwokat?

Naruszenie zasad bezpieczeństwa i higieny pracy w polskim prawie nie jest wyłącznie kwestią mandatu czy sporu z inspekcją. Gdy osoba odpowiedzialna za BHP nie dopełni swoich obowiązków i narazi pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, popełnia przestępstwo z art. 220 Kodeksu karnego. Sprawy te łączą prawo karne, prawo pracy i prawo ubezpieczeń społecznych, dlatego po stronie zarówno oskarżonego, jak i poszkodowanego pomocna bywa pomoc adwokata znającego wszystkie te obszary.

Kto odpowiada za bezpieczeństwo w miejscu pracy

Zgodnie z Kodeksem pracy (art. 207 i nast.) to pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie. Obowiązek zapewnienia bezpiecznych warunków może też ciążyć na konkretnych osobach kierujących pracownikami. Z drugiej strony pracownik ma prawo powstrzymać się od pracy, gdy warunki nie odpowiadają przepisom BHP i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla jego zdrowia lub życia, a także zawiadomić o tym przełożonego (art. 210 Kodeksu pracy). Co istotne, samo naruszenie BHP nie zawsze jest przestępstwem; staje się nim dopiero wtedy, gdy zaniedbanie sprowadza realne, bezpośrednie niebezpieczeństwo dla człowieka.

Art. 220 KK: na czym polega przestępstwo narażenia pracownika

Przestępstwo z art. 220 KK popełnia ten, kto będąc odpowiedzialnym za bezpieczeństwo i higienę pracy, nie dopełnia wynikającego stąd obowiązku i przez to naraża pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Za czyn umyślny grozi kara pozbawienia wolności do lat 3. Jeżeli sprawca działa nieumyślnie, grozi mu grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Karze nie podlega ten, kto dobrowolnie uchylił grożące niebezpieczeństwo (art. 220 par. 3 KK). Jeśli zaniedbanie BHP doprowadzi do faktycznego uszczerbku na zdrowiu lub śmierci, w grę wchodzą surowsze przepisy o spowodowaniu uszczerbku (art. 156 i 157 KK) lub o przestępstwach przeciwko życiu.

Czym praktycznie zajmuje się adwokat

Po stronie obrony adwokat analizuje, czy klient rzeczywiście był osobą odpowiedzialną za BHP, czy istniał związek przyczynowy między zaniedbaniem a zagrożeniem oraz czy niebezpieczeństwo było bezpośrednie. Często kluczowe jest wykazanie, że pracownik naruszył procedury wbrew szkoleniu albo że zagrożenie zostało dobrowolnie usunięte. Po stronie poszkodowanego prawnik pomaga złożyć zawiadomienie o podejrzeniu przestępstwa, działać w charakterze pokrzywdzonego i oskarżyciela posiłkowego, a także dochodzić świadczeń. Wypadek przy pracy uprawnia bowiem do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego ZUS (na podstawie ustawy z 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych), a niezależnie od tego do roszczeń uzupełniających wobec pracodawcy na zasadach ogólnych Kodeksu cywilnego.