Oszustwo ubezpieczeniowe (art. 298 k.k.): kiedy i jak broni adwokat?

Oszustwo ubezpieczeniowe to czyn z art. 298 Kodeksu karnego, polegający na spowodowaniu zdarzenia będącego podstawą do wypłaty odszkodowania z umowy ubezpieczenia - w celu uzyskania tego odszkodowania. Mówimy więc nie o każdym sporze z ubezpieczycielem, lecz o celowym wywołaniu lub upozorowaniu wypadku (np. podpalenia, kolizji, kradzieży). Czyn ten zagrożony jest karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat.

Co dokładnie penalizuje art. 298 k.k.

Karalne jest umyślne, ukierunkowane na zysk doprowadzenie do zdarzenia ubezpieczeniowego. Samo złożenie zawyżonego roszczenia bywa kwalifikowane jako klasyczne oszustwo z art. 286 k.k., a nie z art. 298 - granica zależy od mechanizmu działania sprawcy. Istotna jest klauzula bezkarności z art. 298 § 2 k.k.: kto dobrowolnie zapobiegł wypłacie odszkodowania przed wszczęciem postępowania karnego, nie podlega karze. To kluczowa okoliczność, którą obrońca bada w pierwszej kolejności.

Na czym polega obrona oskarżonego

Obrońca koncentruje się na wykazaniu braku zamiaru wyłudzenia oraz na tym, że zdarzenie miało charakter losowy, a nie upozorowany. Analizuje dokumentację szkody, opinie rzeczoznawców i biegłych (np. z zakresu pożarnictwa czy rekonstrukcji wypadków), kwestionuje wnioski ubezpieczyciela i ewentualne uchybienia w gromadzeniu dowodów. Wskazanie, że ubezpieczony rzetelnie zgłosił szkodę i współpracował przy likwidacji, osłabia tezę o przestępczym zamiarze.

Spory z ubezpieczycielem to nie tylko sprawy karne

Adwokat pomaga również poza sferą karną - w sprawach o zaniżone lub odmówione odszkodowanie. Tu działa się na gruncie cywilnym (Kodeks cywilny i ustawa o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej), dochodząc roszczeń od zakładu ubezpieczeń przed sądem albo w drodze reklamacji i mediacji przy Rzeczniku Finansowym. Sektor ubezpieczeń podlega nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego (KNF).