Czym różni się środek zabezpieczający od kary?

Kara jest reakcją na popełnione przestępstwo i ma charakter odpłaty oraz prewencji. Środek zabezpieczający (art. 93a-93g KK) jest stosowany w celu zapobieżenia ponownemu popełnieniu czynu przez osobę o określonym stanie psychicznym, a jego stosowanie zależy od utrzymywania się ryzyka, nie zaś od z góry oznaczonego terminu.

Jak często sąd kontroluje potrzebę dalszego pobytu w zakładzie?

Zgodnie z art. 204 Kodeksu karnego wykonawczego sąd orzeka o dalszym stosowaniu pobytu w zakładzie psychiatrycznym nie rzadziej niż co 6 miesięcy, na podstawie aktualnej opinii o stanie zdrowia i postępach leczenia osoby umieszczonej w zakładzie.

Czy osoba w zakładzie psychiatrycznym ma prawo do obrońcy?

Tak. W postępowaniu dotyczącym orzekania i wykonywania środków zabezpieczających udział obrońcy jest istotny, a w wielu sytuacjach obrona jest obowiązkowa. Obrońca reprezentuje osobę na posiedzeniach i wnioskuje o kontrolę zasadności dalszego stosowania środka.

Czy pobyt w zakładzie psychiatrycznym oznacza dożywotnie pozbawienie wolności?

Nie. Środek trwa tak długo, jak długo utrzymuje się ryzyko ponownego popełnienia czynu. Jeżeli z opinii lekarskiej wynika, że przyczyny umieszczenia ustały, sąd ma obowiązek zwolnić osobę ze środka. Możliwa jest też zamiana na łagodniejszy środek zabezpieczający.

Czym zajmuje się adwokat specjalizujący się w środkach zabezpieczających?

Prawo karne · 2 min czytania · Redakcja zaufanyprawnik.pl

Środki zabezpieczające to szczególna kategoria reakcji prawnokarnej. W odróżnieniu od kary ich celem nie jest odpłata za czyn, lecz zapobieżenie ponownemu popełnieniu czynu zabronionego przez osobę, której stan zdrowia psychicznego stwarza takie ryzyko. Regulują je art. 93a-93g Kodeksu karnego. Adwokat wyspecjalizowany w tej dziedzinie reprezentuje osoby, wobec których sąd rozważa lub orzekł taki środek, dbając o to, by ingerencja w ich wolność była proporcjonalna i kontrolowana.

Katalog środków zabezpieczających

Kodeks karny przewiduje kilka środków zabezpieczających o zróżnicowanym stopniu dolegliwości. Należą do nich: elektroniczna kontrola miejsca pobytu, terapia, terapia uzależnień oraz najbardziej dotkliwy z nich, czyli pobyt w zakładzie psychiatrycznym (art. 93a § 1 KK). Zgodnie z zasadą proporcjonalności wyrażoną w art. 93b KK środek zabezpieczający można orzec tylko wtedy, gdy jest to konieczne, aby zapobiec ponownemu popełnieniu czynu, a inne, łagodniejsze środki są niewystarczające. Pobyt w zakładzie psychiatrycznym jest więc ostatecznością.

Kiedy sąd orzeka pobyt w zakładzie psychiatrycznym

Najpoważniejszy środek, czyli pobyt w zakładzie psychiatrycznym, sąd orzeka na podstawie art. 93g KK głównie wobec sprawcy, który dopuścił się czynu zabronionego w stanie niepoczytalności (art. 31 § 1 KK) i wobec którego umorzono postępowanie, jeżeli istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że popełni ponownie czyn o znacznej społecznej szkodliwości. Przepis dotyczy też sprawców z ograniczoną poczytalnością oraz osób z zaburzeniami preferencji seksualnych. Podstawą orzeczenia jest zawsze opinia biegłych lekarzy psychiatrów, a w niektórych przypadkach także psychologa lub seksuologa.

Okresowa kontrola sądu

Pobyt w zakładzie psychiatrycznym nie jest orzekany na z góry określony czas, dlatego prawo wprowadza obowiązek jego okresowej weryfikacji. Zgodnie z art. 204 Kodeksu karnego wykonawczego sąd nie rzadziej niż co 6 miesięcy orzeka w przedmiocie dalszego stosowania tego środka, opierając się na aktualnej opinii lekarskiej o stanie zdrowia osoby umieszczonej w zakładzie i postępach leczenia. Jeśli ustały przyczyny umieszczenia, sąd zwalnia ze środka. Rolą obrońcy jest pilnowanie terminowości tych kontroli i przedstawianie dowodów przemawiających za uchyleniem lub złagodzeniem środka.

Najczęstsze pytania

Czym różni się środek zabezpieczający od kary?
Kara jest reakcją na popełnione przestępstwo i ma charakter odpłaty oraz prewencji. Środek zabezpieczający (art. 93a-93g KK) jest stosowany w celu zapobieżenia ponownemu popełnieniu czynu przez osobę o określonym stanie psychicznym, a jego stosowanie zależy od utrzymywania się ryzyka, nie zaś od z góry oznaczonego terminu.
Jak często sąd kontroluje potrzebę dalszego pobytu w zakładzie?
Zgodnie z art. 204 Kodeksu karnego wykonawczego sąd orzeka o dalszym stosowaniu pobytu w zakładzie psychiatrycznym nie rzadziej niż co 6 miesięcy, na podstawie aktualnej opinii o stanie zdrowia i postępach leczenia osoby umieszczonej w zakładzie.
Czy osoba w zakładzie psychiatrycznym ma prawo do obrońcy?
Tak. W postępowaniu dotyczącym orzekania i wykonywania środków zabezpieczających udział obrońcy jest istotny, a w wielu sytuacjach obrona jest obowiązkowa. Obrońca reprezentuje osobę na posiedzeniach i wnioskuje o kontrolę zasadności dalszego stosowania środka.
Czy pobyt w zakładzie psychiatrycznym oznacza dożywotnie pozbawienie wolności?
Nie. Środek trwa tak długo, jak długo utrzymuje się ryzyko ponownego popełnienia czynu. Jeżeli z opinii lekarskiej wynika, że przyczyny umieszczenia ustały, sąd ma obowiązek zwolnić osobę ze środka. Możliwa jest też zamiana na łagodniejszy środek zabezpieczający.

Podstawa prawna i źródła

Treść ma charakter informacyjny i edukacyjny — nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie skonsultuj się ze zweryfikowanym prawnikiem.

Masz podobną sprawę?

Opisz ją — dobierzemy zweryfikowanego prawnika.

Zgłoś sprawę