Co grozi za finansowanie terroryzmu w Polsce?

Finansowanie terroryzmu jest w Polsce odrębnym przestępstwem, a nie jedynie kwestią zgodności z procedurami bankowymi. Karę za nie określa Kodeks karny, natomiast obowiązki prewencyjne instytucji finansowych i innych podmiotów reguluje ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Poniżej wyjaśniamy zarówno sankcje grożące sprawcy, jak i obowiązki tzw. instytucji obowiązanych.

Sankcja karna – art. 165a Kodeksu karnego

Zgodnie z art. 165a § 1 KK, kto gromadzi, przekazuje lub oferuje środki płatnicze, instrumenty finansowe, papiery wartościowe, wartości dewizowe, prawa majątkowe lub inne mienie ruchome bądź nieruchomości w celu sfinansowania przestępstwa o charakterze terrorystycznym, podlega karze pozbawienia wolności od 2 do 15 lat. Taka sama kara grozi za udostępnienie mienia zorganizowanej grupie lub związkowi mającym taki cel albo osobie zamierzającej popełnić taki czyn (art. 165a § 2 KK). Łagodniej (kara pozbawienia wolności do 3 lat) traktowane jest pokrywanie kosztów utrzymania takiej grupy lub osoby, gdy sprawca nie ma do tego obowiązku (art. 165a § 3 KK).

Obowiązki instytucji obowiązanych (ustawa AML)

Ustawa z 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu nakłada na instytucje obowiązane (m.in. banki, biura rachunkowe, kantory, niektórych przedsiębiorców) szereg obowiązków: stosowanie środków bezpieczeństwa finansowego i identyfikację klienta, ustalanie beneficjenta rzeczywistego, ocenę ryzyka, prowadzenie dokumentacji, a także zgłaszanie podejrzanych transakcji. Organem właściwym do przyjmowania zgłoszeń jest Generalny Inspektor Informacji Finansowej (GIIF). Beneficjenta rzeczywistego ustala się m.in. według progu powyżej 25% udziałów lub praw głosu. Część szczegółowych progów (np. limity płatności gotówkowych) wynika także z przepisów unijnych – ich aktualne brzmienie warto każdorazowo zweryfikować.

Konsekwencje braku zgodności

Niewywiązywanie się z obowiązków AML grozi instytucji obowiązanej administracyjnymi karami pieniężnymi nakładanymi przez GIIF lub inny właściwy organ, a w skrajnych przypadkach także cofnięciem uprawnień do prowadzenia działalności. Niezależnie od tego osoby fizyczne, które świadomie uczestniczą w finansowaniu terroryzmu, ponoszą odpowiedzialność karną z art. 165a KK. Dlatego instytucje powinny utrzymywać wewnętrzne procedury, szkolić personel i dokumentować podejmowane działania – to ogranicza zarówno ryzyko sankcji, jak i odpowiedzialności osób zarządzających.