
Co grozi za łamanie praw pracowniczych? Kary dla pracodawcy
Prawo pracy · 2 min czytania · Redakcja zaufanyprawnik.pl
Pracodawca, który lekceważy prawa pracownicze, naraża się na odpowiedzialność na kilku płaszczyznach: wykroczeniową, karną oraz cywilną. W grę wchodzą grzywny, a w cięższych przypadkach nawet kara pozbawienia wolności, a do tego roszczenia samych pracowników. Poniżej wyjaśniamy, jakie konkretnie sankcje przewidują polskie przepisy za naruszanie praw osób zatrudnionych.
Wykroczenia przeciwko prawom pracownika - grzywna do 30 000 zł
Najczęstsza forma odpowiedzialności to wykroczenia przeciwko prawom pracownika z art. 281 i nast. Kodeksu pracy. Karze grzywny od 1 000 do 30 000 zł podlega pracodawca lub osoba działająca w jego imieniu, która m.in. zawiera umowę cywilnoprawną w warunkach, w których powinna być zawarta umowa o pracę, nie potwierdza na piśmie warunków zatrudnienia, narusza przepisy o czasie pracy, urlopach czy uprawnieniach rodzicielskich, albo nie wypłaca w terminie wynagrodzenia. Kontrolę przestrzegania prawa pracy sprawuje Państwowa Inspekcja Pracy (PIP), która może nałożyć mandat lub skierować wniosek o ukaranie do sądu.
Odpowiedzialność karna - art. 218-221 Kodeksu karnego
Cięższe naruszenia podlegają Kodeksowi karnemu. Zgodnie z art. 218 §1a k.k., kto wykonując czynności w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, złośliwie lub uporczywie narusza prawa pracownika wynikające ze stosunku pracy lub ubezpieczenia społecznego, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Odrębnie karane jest m.in. niezgłoszenie wymaganych danych do ubezpieczenia społecznego (art. 219 k.k.) oraz narażenie pracownika na niebezpieczeństwo przez osobę odpowiedzialną za BHP (art. 220 k.k.) - tu grozi kara pozbawienia wolności do lat 3. Z kolei niezawiadomienie o wypadku przy pracy lub niesporządzenie wymaganej dokumentacji jest karane na podstawie art. 221 k.k.
Roszczenia cywilne pracowników
Niezależnie od sankcji publicznoprawnych pracownik może dochodzić swoich praw przed sądem pracy. Najczęstsze roszczenia to zapłata zaległego wynagrodzenia wraz z odsetkami, wynagrodzenie za godziny nadliczbowe, odszkodowanie za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy oraz - w razie naruszenia zasady równego traktowania lub mobbingu - odszkodowanie i zadośćuczynienie. W sprawach o dyskryminację Kodeks pracy gwarantuje odszkodowanie w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę. Dla pracownika postępowanie przed sądem pracy jest co do zasady wolne od opłat sądowych przy wartości przedmiotu sporu do 50 000 zł.
Najczęstsze pytania
Jaka grzywna grozi pracodawcy za łamanie praw pracowniczych?
Za wykroczenia przeciwko prawom pracownika (art. 281 i nast. Kodeksu pracy) grozi grzywna od 1 000 do 30 000 zł. Mandat może nałożyć inspektor Państwowej Inspekcji Pracy, a w razie sprzeciwu sprawa trafia do sądu.
Kiedy łamanie praw pracownika jest przestępstwem?
Gdy osoba wykonująca czynności w sprawach z zakresu prawa pracy złośliwie lub uporczywie narusza prawa pracownika - wówczas grozi grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do lat 2 (art. 218 §1a k.k.). Surowiej karane jest narażenie pracownika na niebezpieczeństwo wskutek naruszenia BHP (do 3 lat, art. 220 k.k.).
Gdzie pracownik może zgłosić naruszenie swoich praw?
Naruszenia można zgłosić do Państwowej Inspekcji Pracy (PIP), która prowadzi kontrole, także na podstawie anonimowych skarg. Roszczeń majątkowych (np. o wynagrodzenie czy odszkodowanie) dochodzi się przed sądem pracy. Pomocą służą też związki zawodowe.
Czy pracownik płaci za pozew do sądu pracy?
Co do zasady pracownik jest zwolniony z opłat sądowych w sprawach z zakresu prawa pracy, gdy wartość przedmiotu sporu nie przekracza 50 000 zł. Przy wyższych kwotach pobiera się opłatę stosunkową, ale sąd może z niej zwolnić.
Powiązane poradniki
- Mobbing i dyskryminacja w pracy: jak kancelaria pomaga dochodzić roszczeń
- Przestępstwa przeciwko BHP (art. 220 KK) - odpowiedzialność pracodawcy i prawa poszkodowanego pracownika
- Mobbing w pracy: jak udowodnić nękanie i dochodzić roszczeń
- Fałszowanie dokumentacji pracowniczej: co grozi pracodawcy i pracownikowi
Podstawa prawna i źródła
Treść ma charakter informacyjny i edukacyjny — nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie skonsultuj się ze zweryfikowanym prawnikiem.
Masz podobną sprawę?
Opisz ją — dobierzemy zweryfikowanego prawnika.
Zgłoś sprawę