Co grozi za ujawnienie tajemnicy państwowej (informacji niejawnych)?

Polskie prawo nie posługuje się już pojęciem „tajemnicy państwowej”. Zostało ono zastąpione kategorią informacji niejawnych, którą reguluje ustawa z 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych. To ona wprowadza cztery klauzule tajności: „ściśle tajne”, „tajne”, „poufne” oraz „zastrzeżone”. Odpowiedzialność karną za bezprawne ujawnienie takich informacji przewiduje natomiast Kodeks karny, przede wszystkim w art. 265 i art. 266. W tym artykule porządkujemy, kto i za co odpowiada oraz jakie kary faktycznie grożą.

Ujawnienie informacji o klauzuli „tajne” lub „ściśle tajne” (art. 265 KK)

Zgodnie z art. 265 § 1 Kodeksu karnego ten, kto ujawnia lub wbrew przepisom wykorzystuje informacje niejawne o klauzuli „tajne” lub „ściśle tajne”, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Jeżeli sprawca działa nieumyślnie, a z informacją zapoznała się osoba nieuprawniona, grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku (art. 265 § 3 KK). Surowszą odpowiedzialność przewidziano za ujawnienie takich informacji osobie działającej w imieniu lub na rzecz podmiotu zagranicznego — w tym wypadku kara wynosi od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności (art. 265 § 2 KK).

Tajemnica służbowa i zawodowa (art. 266 KK)

Inaczej traktowane są informacje o niższych klauzulach oraz tajemnice związane z wykonywaniem zawodu czy funkcji. Art. 266 § 1 KK przewiduje, że kto wbrew przepisom ustawy lub przyjętemu na siebie zobowiązaniu ujawnia lub wykorzystuje informację, z którą zapoznał się w związku z pełnioną funkcją, pracą, działalnością publiczną, społeczną, gospodarczą lub naukową, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do 2 lat. Gdy czynu dopuszcza się funkcjonariusz publiczny i ujawnia informację niejawną o klauzuli „zastrzeżone” lub „poufne” albo informację uzyskaną w związku z czynnościami służbowymi, której ujawnienie może narazić na szkodę prawnie chroniony interes, grozi mu kara pozbawienia wolności do 3 lat (art. 266 § 2 KK).

Kto może odpowiadać i dlaczego ta ochrona istnieje

Obowiązek ochrony informacji niejawnych spoczywa na każdym, kto uzyskał do nich dostęp zgodnie z procedurami ustawy — najczęściej po uzyskaniu poświadczenia bezpieczeństwa i przeszkoleniu. Odpowiedzialność karna nie zależy od obywatelstwa: cudzoziemiec, który ujawni chronione informacje na terytorium Polski, podlega tym samym przepisom. Celem regulacji jest ochrona bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego, a nie wyłącznie interesu konkretnego urzędu. Naruszenie tych zasad może też pociągać konsekwencje służbowe i dyscyplinarne, niezależne od postępowania karnego.