Co grozi za nielegalną adopcję?

Adopcja (przysposobienie) w Polsce jest dopuszczalna wyłącznie na drodze sądowej, dla dobra dziecka i pod kontrolą ośrodków adopcyjnych. Każde działanie obchodzące tę procedurę - zwłaszcza organizowanie przekazania dziecka za pieniądze lub poza sądem - może wyczerpywać znamiona przestępstwa. Kluczowy przepis to art. 211a Kodeksu karnego.

Art. 211a Kodeksu karnego

Art. 211a § 1 KK penalizuje organizowanie adopcji wbrew przepisom ustawy w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Po nowelizacji obowiązującej od 2020 r. przepis rozszerzono: art. 211a § 2 KK obejmuje także osobę sprawującą władzę rodzicielską nad dzieckiem, która wyraża zgodę na jego adopcję z pominięciem postępowania sądowego w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, oraz osobę przyjmującą dziecko. Czyn z art. 211a KK zagrożony jest karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Legalna ścieżka przysposobienia

Przysposobienie regulują przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art. 114 i nast.) oraz Kodeksu postępowania cywilnego (postępowanie nieprocesowe). O przysposobieniu orzeka sąd opiekuńczy, badając kwalifikacje przysposabiających i przede wszystkim dobro dziecka. Adopcją zajmują się akredytowane ośrodki adopcyjne. Pominięcie sądu, prywatne ustalenia czy ogłoszenia internetowe oferujące dziecko są niedopuszczalne i narażają strony na odpowiedzialność karną.

Inne czyny powiązane

Niezależnie od art. 211a KK, działania związane z handlem dziećmi mogą wyczerpywać znamiona handlu ludźmi (art. 189a KK), zagrożonego znacznie surowszą karą. Bezprawne uprowadzenie lub zatrzymanie małoletniego może odpowiadać art. 211 KK. Kwalifikacja prawna zależy od konkretnego stanu faktycznego i powinna być oceniona indywidualnie.