Nielegalne wykonywanie zawodu doradcy restrukturyzacyjnego — co grozi za działanie bez licencji

Doradca restrukturyzacyjny to zawód regulowany. Wykonywanie zastrzeżonych dla niego czynności bez ważnej licencji albo posługiwanie się tym tytułem bez uprawnień naraża na realne konsekwencje: odpowiedzialność wykroczeniową lub karną, odpowiedzialność cywilną wobec poszkodowanych, dyscyplinarną oraz utratę samej licencji w razie jej wcześniejszego posiadania. Podstawą prawną zawodu jest ustawa z dnia 15 czerwca 2007 r. o licencji doradcy restrukturyzacyjnego (do 2016 r. funkcjonująca jako ustawa o licencji syndyka), a ramy działania wyznaczają Prawo restrukturyzacyjne i Prawo upadłościowe. Tylko osoba z licencją wydaną przez Ministra Sprawiedliwości może pełnić funkcje syndyka, nadzorcy sądowego, zarządcy czy nadzorcy układu. W tym artykule wyjaśniamy, co faktycznie grozi za działanie poza tymi ramami i jak klient może zweryfikować doradcę.

Kto może legalnie wykonywać ten zawód — podstawa prawna

Zgodnie z ustawą o licencji doradcy restrukturyzacyjnego, licencję wydaje Minister Sprawiedliwości osobie, która m.in.: ma obywatelstwo państwa członkowskiego UE (lub odpowiednio EOG/Szwajcarii), pełną zdolność do czynności prawnych, ukończyła wyższe studia i uzyskała tytuł magistra (lub równorzędny), przez co najmniej 3 lata w okresie 15 lat przed złożeniem wniosku zarządzała majątkiem przedsiębiorstwa, nie była karana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, nie jest podejrzana ani oskarżona o takie czyny oraz zdała egzamin przed komisją powołaną przez Ministra Sprawiedliwości. Licencja uprawnia do wykonywania czynności zastrzeżonych w postępowaniach restrukturyzacyjnych i upadłościowych. Osoba bez licencji nie może pełnić tych funkcji ani posługiwać się tytułem doradcy restrukturyzacyjnego — to jest sedno regulacji ochronnej.

Odpowiedzialność za posługiwanie się tytułem i czynnościami bez uprawnień

Bezprawne posługiwanie się chronionym tytułem zawodowym lub wykonywanie czynności zastrzeżonych dla zawodu regulowanego nie pozostaje obojętne dla prawa. W zależności od stanu faktycznego w grę może wchodzić odpowiedzialność za wykroczenie z art. 61 § 1 Kodeksu wykroczeń (przywłaszczenie sobie stanowiska, tytułu lub stopnia, do których nie ma się prawa) — zagrożone karą grzywny do 1000 zł albo karą nagany. Jeżeli działaniu towarzyszy element oszustwa — np. wprowadzenie klienta w błąd co do posiadanych uprawnień w celu uzyskania korzyści majątkowej — może dojść do odpowiedzialności karnej za oszustwo z art. 286 § 1 Kodeksu karnego (kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat). Kwalifikacja zależy od konkretnych okoliczności, dlatego ważne jest, by zarzuty oceniać indywidualnie, a nie automatycznie przypisywać im jeden przepis.