Co grozi za nielegalne wykonywanie zawodu rzecznika patentowego?

W polskim systemie prawnym osoba zawodowo zajmująca się sprawami własności przemysłowej to rzecznik patentowy, a nie spotykany w tłumaczeniach z angielskiego "adwokat patentowy". Sam tytuł zawodowy "rzecznik patentowy" podlega ochronie prawnej, a wykonywanie tego zawodu reguluje ustawa z 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych. Powierzenie sprawy patentowej osobie bez odpowiednich uprawnień może oznaczać wadliwie sporządzone zgłoszenie, utratę prawa do ochrony, a w niektórych sytuacjach również odpowiedzialność po stronie osoby, która bezprawnie posługuje się chronionym tytułem.

Kim jest rzecznik patentowy i co wolno mu robić

Rzecznik patentowy świadczy pomoc w sprawach własności przemysłowej: dokonuje zgłoszeń wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych i znaków towarowych, doradza oraz reprezentuje klientów przed Urzędem Patentowym RP, a także w postępowaniach przed sądami administracyjnymi w tym zakresie. Zawód ten jest zawodem zaufania publicznego, a pieczę nad jego wykonywaniem sprawuje samorząd zawodowy. Materialnoprawne ramy ochrony wynalazków, wzorów i znaków wyznacza ustawa z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej, która zastąpiła wcześniejsze przepisy. Przed Urzędem Patentowym strony mogą działać samodzielnie lub przez pełnomocnika, którym co do zasady może być rzecznik patentowy (a w określonych sprawach także adwokat lub radca prawny).

Ryzyka korzystania z osoby bez uprawnień

Sprawy własności przemysłowej rządzą się ścisłymi terminami i wymogami formalnymi. Błąd w zgłoszeniu, niedochowanie terminu czy niewłaściwe sformułowanie zastrzeżeń patentowych może prowadzić do odmowy udzielenia prawa lub do jego późniejszego unieważnienia, a tym samym do realnej utraty ochrony rozwiązania. Korzystanie z osoby, która nie ma uprawnień rzecznika patentowego, oznacza brak gwarancji zawodowych: takiej osoby nie obejmuje obowiązkowe ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej, tajemnica zawodowa ani odpowiedzialność dyscyplinarna przewidziane dla rzeczników. W razie szkody dochodzenie roszczeń może być trudniejsze. Z ostrożności należy traktować zarówno rażąco niskie wynagrodzenie, jak i obietnice gwarantowanego uzyskania patentu, ponieważ wynik postępowania zależy od oceny Urzędu Patentowego.

Jak zweryfikować uprawnienia pełnomocnika

Rzecznicy patentowi wpisani są na listę prowadzoną przez samorząd zawodowy. Przed powierzeniem sprawy warto sprawdzić, czy dana osoba figuruje w rejestrze Polskiej Izby Rzeczników Patentowych, oraz upewnić się co do zakresu jej uprawnień. W sprawach przed Europejskim Urzędem Patentowym reprezentacja wymaga z kolei statusu europejskiego rzecznika patentowego (european patent attorney) wpisanego na odpowiednią listę. Posłużenie się chronionym tytułem "rzecznik patentowy" przez osobę nieuprawnioną jest niezgodne z prawem, dlatego weryfikacja uprawnień chroni nie tylko interes zlecającego, lecz także wskazuje, czy mamy do czynienia z osobą działającą legalnie.

Konsekwencje bezprawnego posługiwania się tytułem

Tytuł zawodowy rzecznika patentowego jest zastrzeżony, a jego ochrona wynika z ustawy o rzecznikach patentowych. Osoba, która nie ma uprawnień, a mimo to przedstawia się jako rzecznik patentowy lub w ten sposób oferuje usługi, naraża się na odpowiedzialność prawną. Działanie takie może być również oceniane jako nieuczciwa praktyka wprowadzająca klientów w błąd. Skutki finansowe i organizacyjne dotykają jednak przede wszystkim samego zlecającego, którego sprawa może zostać poprowadzona wadliwie. Z tego względu kluczowe jest powierzanie spraw wyłącznie osobom o potwierdzonych uprawnieniach.