Co grozi za nielegalne wykonywanie czynności syndyka (doradcy restrukturyzacyjnego)?

W polskim systemie czynności syndyka w postępowaniu upadłościowym może wykonywać wyłącznie osoba posiadająca licencję doradcy restrukturyzacyjnego, wydawaną na podstawie ustawy z 15 czerwca 2007 r. o licencji doradcy restrukturyzacyjnego. Syndyka powołuje sąd upadłościowy w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości (art. 51 i art. 157 Prawa upadłościowego). Działanie w roli syndyka bez tego umocowania i bez licencji rodzi poważne konsekwencje – zarówno dla osoby działającej nielegalnie, jak i dla samego postępowania.

Odpowiedzialność karna za nadużycia

Jeżeli osoba pełniąca funkcję syndyka dopuszcza się przywłaszczenia powierzonego mienia masy upadłości, naraża to ją na odpowiedzialność za sprzeniewierzenie (art. 284 § 2 Kodeksu karnego). Działanie na szkodę wierzycieli lub niewłaściwe zarządzanie majątkiem może też wyczerpywać znamiona nadużycia zaufania w obrocie gospodarczym (art. 296 KK) lub oszustwa (art. 286 KK). To przestępstwa zagrożone karą pozbawienia wolności, a ich wymiar zależy od wysokości szkody i sposobu działania sprawcy.

Utrata licencji i odpowiedzialność cywilna

Minister Sprawiedliwości może zawiesić prawa wynikające z licencji doradcy restrukturyzacyjnego, m.in. gdy przeciwko licencjonowanemu toczy się postępowanie karne o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, a w określonych sytuacjach licencję cofnąć (ustawa o licencji doradcy restrukturyzacyjnego). Niezależnie syndyk odpowiada cywilnie za szkodę wyrządzoną na skutek nienależytego wykonywania obowiązków (art. 160 ust. 3 Prawa upadłościowego). Poszkodowani wierzyciele mogą dochodzić odszkodowania na drodze cywilnej.

Syndyk a kurator – nie należy ich mylić

Syndyk zarządza masą upadłości, likwiduje majątek i reprezentuje interesy wierzycieli. Kurator to z kolei figura procesowa – sąd ustanawia go m.in. dla strony, która nie ma zdolności procesowej lub organu uprawnionego do reprezentacji (np. art. 69 KPC, art. 42 Kodeksu cywilnego dla osoby prawnej). To dwie odrębne role o różnym umocowaniu i zakresie obowiązków; w postępowaniu upadłościowym to syndyk, a nie kurator, prowadzi zarząd majątkiem.