Co grozi za niezgodne z prawem zwolnienie pracownika?

Rozwiązanie umowy o pracę z naruszeniem przepisów lub bez uzasadnionej przyczyny naraża pracodawcę na realne konsekwencje: pracownik może wystąpić do sądu pracy o przywrócenie do pracy albo o odszkodowanie. Po stronie pracownika kluczowe jest dotrzymanie krótkiego terminu na odwołanie, a po stronie pracodawcy - prawidłowa procedura i dokumentacja. Wyjaśniamy, jakie reguły wynikają z Kodeksu pracy.

Kiedy zwolnienie jest niezgodne z prawem

Zwolnienie może być wadliwe z dwóch powodów: jest niezgodne z prawem (np. narusza procedurę, brak konsultacji ze związkiem, dotyczy pracownika objętego szczególną ochroną) albo jest nieuzasadnione (brak rzeczywistej, konkretnej przyczyny przy umowie na czas nieokreślony). Przy wypowiedzeniu umowy na czas nieokreślony pracodawca musi podać przyczynę na piśmie (art. 30 par. 4 Kodeksu pracy). Szczególną ochroną objęte są m.in. pracownice w ciąży i na urlopie macierzyńskim oraz pracownicy w wieku przedemerytalnym (art. 39 i 177 KP). Dyskryminacyjne kryterium zwolnienia (np. płeć, wiek, niepełnosprawność) jest niedopuszczalne i rodzi dodatkową odpowiedzialność.

Termin na odwołanie: 21 dni

Pracownik wnosi odwołanie do sądu pracy w terminie 21 dni - od dnia doręczenia pisma wypowiadającego umowę, a w razie rozwiązania bez wypowiedzenia (dyscyplinarka) lub wygaśnięcia umowy - od dnia doręczenia zawiadomienia (art. 264 Kodeksu pracy). Ten jednolity 21-dniowy termin obowiązuje od 1 stycznia 2017 r. (wcześniej było to 7 i 14 dni). Uchybienie terminowi co do zasady zamyka drogę do zakwestionowania zwolnienia, choć sąd może przywrócić termin, jeżeli pracownik bez swojej winy go nie dochował (art. 265 KP).

Czego może żądać pracownik i ile wynosi odszkodowanie

Przy wadliwym wypowiedzeniu umowy na czas nieokreślony pracownik może żądać uznania wypowiedzenia za bezskuteczne, przywrócenia do pracy albo odszkodowania. Odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres od 2 tygodni do 3 miesięcy, nie niższej jednak niż wynagrodzenie za okres wypowiedzenia (art. 47[1] Kodeksu pracy). W razie rozwiązania bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów odszkodowanie przysługuje na zasadach z art. 58 i 56 KP. Pracownikowi przywróconemu do pracy może przysługiwać wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy (zwykle za 1-3 miesiące, a w przypadkach szczególnej ochrony - za cały okres). Niezależnie od tego pracownikowi należą się świadczenia, których nie wypłacono (np. ekwiwalent za niewykorzystany urlop).