Jakie są konsekwencje nielegalnego importu towarów i jak ich unikać?

Nielegalny import obejmuje dwa odrębne problemy prawne, które łatwo pomylić: sprowadzanie towarów podrabianych (naruszających prawa własności przemysłowej) oraz unikanie należności celnych i podatkowych przy wwozie towarów spoza Unii Europejskiej. Każdy z nich grozi innymi sankcjami - od konfiskaty i grzywny po odpowiedzialność karną. Poniżej wyjaśniamy, jak polskie i unijne przepisy traktują te sytuacje oraz jak prowadzić import zgodnie z prawem.

Import podróbek - odpowiedzialność z prawa własności przemysłowej

Oznaczanie towarów podrobionym znakiem towarowym oraz obrót takimi towarami jest przestępstwem z art. 305 ustawy Prawo własności przemysłowej, zagrożonym grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. W typie kwalifikowanym - gdy sprawca uczynił sobie z tego stałe źródło dochodu albo czyn dotyczy towaru o znacznej wartości - grozi kara od 6 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności. Orzecznictwo (w tym Sąd Najwyższy) wskazuje, że samo sprowadzenie podróbek z zagranicy nie zawsze jest automatycznie "obrotem" - kwalifikacja zależy od okoliczności i skali importu. Niezależnie od odpowiedzialności karnej, podrobione towary podlegają zatrzymaniu przez organy celne, a właściciel znaku może dochodzić roszczeń cywilnych.

Cło, VAT i ryzyko błędnej deklaracji

Przy imporcie spoza UE należy prawidłowo zadeklarować towar oraz uiścić cło i VAT. Uwaga na nieaktualną informację, która wciąż krąży w internecie: zwolnienie z VAT dla przesyłek o wartości do 22 EUR zostało zniesione 1 lipca 2021 roku - obecnie VAT należny jest co do zasady od pierwszego euro. Dla sprzedaży na odległość towarów importowanych o wartości do 150 EUR funkcjonuje uproszczona procedura IOSS. Zaniżenie wartości lub błędna deklaracja celna może zostać uznane za wykroczenie albo przestępstwo skarbowe (m.in. przemyt celny i oszustwo celne z Kodeksu karnego skarbowego), grożące grzywną, a w poważnych przypadkach również przepadkiem towaru.

Jak importować legalnie i ograniczać ryzyko

Podstawą jest weryfikacja dostawcy: sprawdzenie rejestracji działalności, certyfikatów i opinii, a w razie wątpliwości skorzystanie z usług weryfikujących. Kupuj u renomowanych źródeł i żądaj dokumentacji potwierdzającej autentyczność oraz pochodzenie towaru. Zadbaj o kompletne i zgodne z prawdą zgłoszenie celne, faktury i dowody zapłaty cła oraz VAT. W branżach regulowanych (żywność, elektronika, części motoryzacyjne, kosmetyki) obowiązują dodatkowe wymogi bezpieczeństwa i zgodności. Przy większej skali importu warto skonsultować się z prawnikiem lub agencją celną, by ograniczyć ryzyko kar i konfiskaty.