Co grozi za nielegalny obrót tytoniem i papierosami?

Papierosy, tytoń do palenia i inne wyroby tytoniowe są w Polsce objęte podatkiem akcyzowym. Oznacza to, że legalnie sprzedawana paczka musi być oznaczona ważną banderolą (znakiem akcyzy). Wyroby bez banderoli lub z banderolą podrobioną pochodzą z szarej strefy, a ich posiadanie, przewóz, przechowywanie i sprzedaż są karane na gruncie Kodeksu karnego skarbowego (KKS). Odpowiedzialność nie dotyczy wyłącznie zorganizowanych przemytników: konsekwencje może ponieść także osoba, która kupiła większą ilość nieostemplowanych papierosów na bazarze.

Jakie przepisy regulują obrót wyrobami tytoniowymi

Podstawą opodatkowania jest ustawa o podatku akcyzowym, a sankcje karne wynikają z Kodeksu karnego skarbowego. Najważniejsze przepisy to: art. 63 KKS (wyprowadzenie wyrobów akcyzowych poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy lub bez oznaczenia znakami akcyzy), art. 65 KKS (paserstwo akcyzowe, czyli nabywanie, przechowywanie, przewożenie lub zbywanie wyrobów, od których nie zapłacono akcyzy), art. 67 KKS (podrabianie lub przerabianie znaków akcyzy) oraz art. 69 KKS (produkcja wyrobów akcyzowych bez urzędowego sprawdzenia). Czyn może być zakwalifikowany jako wykroczenie skarbowe albo jako przestępstwo skarbowe - granicę wyznacza przede wszystkim wysokość uszczuplonej należności publicznoprawnej (kwota uszczuplenia w relacji do tzw. ustawowego progu, czyli pięciokrotności minimalnego wynagrodzenia).

Jakie kary grożą sprawcy

Za przestępstwa skarbowe związane z wyrobami tytoniowymi grozi grzywna wymierzana w stawkach dziennych, a w poważniejszych przypadkach także kara pozbawienia wolności. Grzywna za przestępstwo skarbowe może być orzeczona w wymiarze od 10 do 720 stawek dziennych, a sąd ustala wysokość pojedynczej stawki w zależności od sytuacji majątkowej sprawcy. W razie skazania sąd orzeka również przepadek wyrobów tytoniowych oraz - co istotne dla przedsiębiorców - może orzec przepadek narzędzi i środków transportu służących do popełnienia czynu. Gdy uszczuplenie jest niewielkie i nie przekracza ustawowego progu, czyn traktuje się jako wykroczenie skarbowe zagrożone wyłącznie grzywną kwotową. Uwaga: krążące w sieci twierdzenie, że kary wynikają z 'art. 63a Kodeksu karnego', jest błędne - właściwą podstawą jest Kodeks karny skarbowy, a nie Kodeks karny.

Powiązania z przestępczością zorganizowaną i skala zjawiska

Przemyt i nielegalna produkcja wyrobów tytoniowych bywają prowadzone w ramach zorganizowanych grup przestępczych, co może skutkować dodatkową odpowiedzialnością z art. 258 Kodeksu karnego (udział w zorganizowanej grupie przestępczej). Szara strefa uszczupla dochody budżetu państwa z tytułu akcyzy - publikowane szacunki mówiły o stratach rzędu kilku miliardów złotych rocznie, choć dokładne kwoty zależą od metodologii i konkretnego roku, dlatego należy traktować je orientacyjnie. Walkę z tym procederem prowadzą Krajowa Administracja Skarbowa (w tym Służba Celno-Skarbowa) oraz Policja.