Jakie są kary za przestępstwa i wykroczenia skarbowe?

Odpowiedzialność za czyny godzące w interesy podatkowe państwa reguluje Kodeks karny skarbowy (KKS), a nie zwykły Kodeks karny. KKS dzieli czyny zabronione na dwie kategorie o bardzo różnych konsekwencjach: wykroczenia skarbowe i przestępstwa skarbowe. To, do której kategorii trafi dany czyn, decyduje o rodzaju i wysokości kary oraz o tym, czy sprawca zostanie wpisany do Krajowego Rejestru Karnego.

Wykroczenie a przestępstwo skarbowe — gdzie przebiega granica

Podstawowym kryterium podziału jest wysokość uszczuplonej (lub narażonej na uszczuplenie) należności publicznoprawnej. Zgodnie z art. 53 § 3 KKS wykroczeniem skarbowym jest czyn, którego kwota uszczuplenia nie przekracza tzw. ustawowego progu, czyli pięciokrotności minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w czasie popełnienia czynu. Jeżeli kwota ten próg przekracza, czyn co do zasady staje się przestępstwem skarbowym. Ponieważ próg jest powiązany z minimalnym wynagrodzeniem, jego wartość kwotowa zmienia się co roku — dlatego konkretne kwoty graniczne należy każdorazowo przeliczać według płacy minimalnej z danego okresu.

Kary za wykroczenia skarbowe

Za wykroczenie skarbowe grozi grzywna określana kwotowo. Zgodnie z art. 48 KKS sąd wymierza ją w granicach od jednej dziesiątej do dwudziestokrotności minimalnego wynagrodzenia. W postępowaniu mandatowym, prowadzonym najczęściej przez urząd skarbowy lub celno-skarbowy, grzywna jest niższa — co do zasady nie może przekroczyć pięciokrotności minimalnego wynagrodzenia. Wykroczenie skarbowe nie powoduje wpisu do Krajowego Rejestru Karnego, więc nie skutkuje statusem osoby karanej.

Kary za przestępstwa skarbowe

Przestępstwa skarbowe są karane surowiej. Podstawową karą jest grzywna wymierzana w stawkach dziennych: sąd ustala najpierw liczbę stawek (od 10 do 720), a następnie wysokość jednej stawki, która mieści się w granicach od jednej trzydziestej do czterystukrotności jednej trzydziestej minimalnego wynagrodzenia (art. 23 KKS). Obok grzywny, a przy poważniejszych czynach zamiast niej, może zostać orzeczona kara ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności. Skazanie za przestępstwo skarbowe jest odnotowywane w Krajowym Rejestrze Karnym, co może wpływać m.in. na zatrudnienie wymagające niekaralności.

Co bierze pod uwagę sąd i kto odpowiada

Wysokość stawki dziennej sąd ustala, uwzględniając dochody sprawcy, jego sytuację rodzinną, majątkową i możliwości zarobkowe (art. 23 § 3 KKS). Odpowiedzialność karną skarbową może ponosić nie tylko sam podatnik, ale też osoba, która na podstawie przepisu, decyzji organu, umowy lub faktycznego wykonywania zajmuje się sprawami finansowymi podmiotu — na przykład członek zarządu, główny księgowy czy dyrektor finansowy (art. 9 § 3 KKS). Dlatego za rozliczenia spółki może odpowiadać konkretna osoba fizyczna, a nie abstrakcyjnie sama firma.