Co grozi za stalking (uporczywe nękanie) według art. 190a Kodeksu karnego?

Stalking, czyli uporczywe nękanie, jest w Polsce przestępstwem ściganym na podstawie art. 190a Kodeksu karnego. Przepis ten obowiązuje od 2011 r., a w 2020 r. został zaostrzony. Chodzi o uporczywe zachowania, które wzbudzają u pokrzywdzonego lub osoby mu najbliższej uzasadnione poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia albo istotnie naruszają jego prywatność. Nie ma znaczenia jeden incydent: kluczowa jest uporczywość i powtarzalność działań sprawcy.

Jakie kary grożą za stalking

Zgodnie z art. 190a § 1 KK za uporczywe nękanie grozi kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Taka sama kara (art. 190a § 2 KK) grozi za tzw. kradzież tożsamości, czyli podszywanie się pod inną osobę i wykorzystanie jej wizerunku, innych danych osobowych lub innych danych, którymi jest publicznie identyfikowana, w celu wyrządzenia jej szkody majątkowej lub osobistej. Surowsza odpowiedzialność przewidziana jest w art. 190a § 3 KK: jeżeli następstwem czynu z § 1 lub § 2 jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od 2 do 12 lat. Wcześniej, przed nowelizacją z 2020 r., zagrożenie podstawowe wynosiło do 3 lat.

Jak ścigane jest uporczywe nękanie

Przestępstwo z art. 190a § 1 i § 2 KK jest co do zasady ścigane na wniosek pokrzywdzonego, natomiast czyn kwalifikowany z § 3 (targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie) jest ścigany z urzędu. Oznacza to, że w typowych przypadkach to pokrzywdzony inicjuje postępowanie, składając zawiadomienie wraz z wnioskiem o ściganie. Dlatego tak ważne jest świadome i skuteczne udokumentowanie zachowań sprawcy.

Jak dokumentować nękanie i chronić się

Skuteczne postępowanie zaczyna się od dowodów. Prowadź szczegółowy dziennik incydentów: daty, godziny, miejsca, opis zachowania i ewentualnych świadków. Zabezpieczaj wiadomości SMS i e-mail, zrzuty ekranu z komunikatorów i mediów społecznościowych, nagrania połączeń, zdjęcia. Zachowuj oryginały i kopie. Zeznania świadków potwierdzające powtarzalność zachowań wzmacniają sprawę. Po zgromadzeniu materiału złóż zawiadomienie o przestępstwie z wnioskiem o ściganie. W sytuacji realnego zagrożenia rozważ także środki cywilne i rodzinne, np. nakaz zbliżania się lub kontaktowania, oraz kontakt z organizacjami wspierającymi ofiary przemocy.