Co grozi za używanie sfałszowanych dokumentów?

Podrabianie, przerabianie i używanie sfałszowanych dokumentów to przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów, uregulowane w art. 270 Kodeksu karnego. W praktyce odpowiedzialności podlega nie tylko ten, kto fałszuje dokument, ale również ten, kto posługuje się nim jako autentycznym. Poniżej wyjaśniamy zakres tego przestępstwa, grożące kary i zasady ścigania.

Na czym polega fałszerstwo dokumentu

Zgodnie z art. 270 §1 KK przestępstwo popełnia ten, kto w celu użycia za autentyczny podrabia lub przerabia dokument albo takiego dokumentu jako autentycznego używa. Podrobienie to wytworzenie dokumentu, który ma sprawiać wrażenie, że pochodzi od uprawnionego podmiotu. Przerobienie polega na nieuprawnionej zmianie treści istniejącego, autentycznego dokumentu. Co istotne, samo użycie sfałszowanego dokumentu jest karalne tak samo jak jego wytworzenie - są to równorzędne odmiany czynu zabronionego z tego samego przepisu.

Kary za fałszerstwo i posługiwanie się dokumentem

Za czyn z art. 270 §1 KK grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. W wypadku mniejszej wagi (art. 270 §2a KK) sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2 - sąd ocenia tu m.in. rodzaj dokumentu i skutki czynu. Karalne jest także samo przygotowanie do fałszerstwa, czyli wytwarzanie lub przechowywanie środków służących do podrabiania dokumentów (art. 270 §3 KK). Odrębnie uregulowano fałsz materialny faktur: art. 270a KK przewiduje za podrobienie lub przerobienie faktury w zakresie okoliczności mogących mieć znaczenie dla podatku karę od 6 miesięcy do 8 lat, a przy fakturach na kwoty wielkiej wartości (typ kwalifikowany z art. 277a KK) - karę pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3.

Ściganie i obrona

Przestępstwa fałszerstwa dokumentów ścigane są z urzędu, co oznacza, że organy ścigania prowadzą postępowanie niezależnie od woli pokrzywdzonego. Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa można złożyć na każdej komendzie lub w prokuraturze. Osoba, której postawiono zarzuty, powinna skorzystać z pomocy obrońcy - w sprawach o fałszerstwo istotne znaczenie ma wykazanie braku zamiaru posłużenia się dokumentem jako autentycznym lub nieświadomości co do tego, że dokument był sfałszowany, ponieważ przestępstwo to można popełnić wyłącznie umyślnie.