Ile wynosi kara UOKiK? Maksymalne grzywny i zasady ich obliczania

Kary nakładane przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) należą do najdotkliwszych sankcji finansowych w polskim prawie gospodarczym. Górna granica kary za naruszenie zakazu praktyk ograniczających konkurencję sięga 10% obrotu osiągniętego przez przedsiębiorcę w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary. Co istotne, odpowiedzialność ma charakter obiektywny: kara może zostać nałożona także wtedy, gdy do naruszenia doszło nieumyślnie. Poniżej wyjaśniamy, jakie czyny są karane, jak ustala się wysokość grzywny i kto poza spółką może odpowiadać finansowo.

Maksymalna wysokość kary dla przedsiębiorcy

Zgodnie z art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes UOKiK może nałożyć na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% obrotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary. Limit 10% to pułap maksymalny, a nie kwota wymierzana automatycznie. Karę można nałożyć między innymi za udział w niedozwolonym porozumieniu (np. zmowa cenowa, podział rynku), nadużycie pozycji dominującej, stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz za niezgłoszenie zamiaru koncentracji. Obrót obejmuje całość przychodów wynikających ze sprawozdań finansowych przedsiębiorcy; jeśli przedsiębiorca nie osiągnął obrotu lub jest on niższy od 100 000 euro, ustawa przewiduje odrębne, kwotowe granice kar.

Co wpływa na wysokość grzywny

Prezes UOKiK, ustalając wysokość kary, bierze pod uwagę w szczególności okoliczności naruszenia oraz uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Praktyka urzędu (opisana w wyjaśnieniach UOKiK w sprawie ustalania wysokości kar) uwzględnia naturę naruszenia, jego specyfikę, czas trwania oraz okoliczności łagodzące i obciążające, takie jak rola lidera porozumienia czy recydywa. Należy podkreślić, że konkretne progi procentowe (np. wstępne stawki kary) wynikają z dokumentów wyjaśniających UOKiK, a nie wprost z ustawy, dlatego mają charakter wytycznych, a nie sztywnych norm prawnych.

Odpowiedzialność osób zarządzających

Karę pieniężną można nałożyć nie tylko na spółkę, lecz także na osobę zarządzającą. Na podstawie art. 106a ustawy Prezes UOKiK może nałożyć na osobę zarządzającą karę do 2 000 000 zł, jeżeli osoba ta umyślnie dopuściła do naruszenia przez przedsiębiorcę zakazu zawierania porozumień ograniczających konkurencję (art. 6 ustawy lub art. 101 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej). Kara dla osoby zarządzającej może być nałożona wyłącznie w decyzji nakładającej karę na przedsiębiorcę. To rozwiązanie ma wymiar odstraszający: członkowie zarządu odpowiadają osobistym majątkiem za świadome dopuszczenie do najpoważniejszych naruszeń.