Jakie są przestępstwa przeciwko wolności w polskim prawie?

Przestępstwa przeciwko wolności reguluje rozdział XXIII Kodeksu karnego (art. 189-193). Chronią one wolność osobistą człowieka rozumianą szeroko: prawo do swobodnego decydowania o miejscu pobytu, wolność od gróźb i przymusu, prawo do prywatności i nienaruszalności miru domowego. Poniżej omawiamy najważniejsze z tych czynów wraz z grożącymi karami.

Pozbawienie wolności (art. 189 KK)

Kto pozbawia człowieka wolności, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Jeżeli pozbawienie wolności trwało dłużej niż 7 dni lub łączyło się ze szczególnym udręczeniem, sprawca podlega surowszej karze - pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż rok (do lat 10), a w kwalifikowanych przypadkach jeszcze surowszej. Przepis ten chroni przed bezprawnym uwięzieniem, w tym w kontekście konfliktów rodzinnych.

Groźba karalna i zmuszanie (art. 190 i 191 KK)

Groźba karalna (art. 190 KK) polega na grożeniu innej osobie popełnieniem przestępstwa na jej szkodę lub szkodę osoby najbliższej, jeżeli groźba wzbudza uzasadnioną obawę spełnienia - grozi za nią kara do 3 lat pozbawienia wolności; przestępstwo ścigane jest na wniosek pokrzywdzonego. Zmuszanie (art. 191 KK) to stosowanie przemocy lub groźby bezprawnej w celu zmuszenia kogoś do określonego zachowania - zagrożone karą do 3 lat pozbawienia wolności.

Stalking i naruszenie miru domowego (art. 190a i 193 KK)

Uporczywe nękanie, czyli stalking (art. 190a KK), polega na uporczywym nękaniu, które wzbudza uzasadnione poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia albo istotnie narusza prywatność - od 2020 r. zagrożone jest karą od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności. Pod ten przepis podpada także nękanie w internecie oraz podszywanie się pod inną osobę. Jeśli następstwem jest targnięcie się pokrzywdzonego na życie, kara wynosi od 2 do 15 lat. Naruszenie miru domowego (art. 193 KK) - wdarcie się do cudzego domu lub mieszkania - jest zagrożone grzywną, ograniczeniem wolności albo pozbawieniem wolności do roku.

Handel ludźmi (art. 189a KK)

Handel ludźmi to jedno z najpoważniejszych przestępstw przeciwko wolności. Zgodnie z art. 189a Kodeksu karnego sprawca podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż 3 lata. Karalne jest również samo przygotowanie do tego czynu. Definicję "handlu ludźmi" zawiera art. 115 par. 22 KK; obejmuje ona m.in. werbowanie, transport i przetrzymywanie osoby z zastosowaniem przemocy, podstępu lub wykorzystania bezradności w celu jej wyzysku.