
Jakie są przestępstwa przeciwko wolności w polskim prawie?
Prawo karne · 2 min czytania · Redakcja zaufanyprawnik.pl
Przestępstwa przeciwko wolności reguluje rozdział XXIII Kodeksu karnego (art. 189-193). Chronią one wolność osobistą człowieka rozumianą szeroko: prawo do swobodnego decydowania o miejscu pobytu, wolność od gróźb i przymusu, prawo do prywatności i nienaruszalności miru domowego. Poniżej omawiamy najważniejsze z tych czynów wraz z grożącymi karami.
Pozbawienie wolności (art. 189 KK)
Kto pozbawia człowieka wolności, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Jeżeli pozbawienie wolności trwało dłużej niż 7 dni lub łączyło się ze szczególnym udręczeniem, sprawca podlega surowszej karze - pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż rok (do lat 10), a w kwalifikowanych przypadkach jeszcze surowszej. Przepis ten chroni przed bezprawnym uwięzieniem, w tym w kontekście konfliktów rodzinnych.
Groźba karalna i zmuszanie (art. 190 i 191 KK)
Groźba karalna (art. 190 KK) polega na grożeniu innej osobie popełnieniem przestępstwa na jej szkodę lub szkodę osoby najbliższej, jeżeli groźba wzbudza uzasadnioną obawę spełnienia - grozi za nią kara do 3 lat pozbawienia wolności; przestępstwo ścigane jest na wniosek pokrzywdzonego. Zmuszanie (art. 191 KK) to stosowanie przemocy lub groźby bezprawnej w celu zmuszenia kogoś do określonego zachowania - zagrożone karą do 3 lat pozbawienia wolności.
Stalking i naruszenie miru domowego (art. 190a i 193 KK)
Uporczywe nękanie, czyli stalking (art. 190a KK), polega na uporczywym nękaniu, które wzbudza uzasadnione poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia albo istotnie narusza prywatność - od 2020 r. zagrożone jest karą od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności. Pod ten przepis podpada także nękanie w internecie oraz podszywanie się pod inną osobę. Jeśli następstwem jest targnięcie się pokrzywdzonego na życie, kara wynosi od 2 do 15 lat. Naruszenie miru domowego (art. 193 KK) - wdarcie się do cudzego domu lub mieszkania - jest zagrożone grzywną, ograniczeniem wolności albo pozbawieniem wolności do roku.
Handel ludźmi (art. 189a KK)
Handel ludźmi to jedno z najpoważniejszych przestępstw przeciwko wolności. Zgodnie z art. 189a Kodeksu karnego sprawca podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż 3 lata. Karalne jest również samo przygotowanie do tego czynu. Definicję "handlu ludźmi" zawiera art. 115 par. 22 KK; obejmuje ona m.in. werbowanie, transport i przetrzymywanie osoby z zastosowaniem przemocy, podstępu lub wykorzystania bezradności w celu jej wyzysku.
Najczęstsze pytania
Jaka kara grozi za pozbawienie wolności drugiej osoby?
Podstawowy typ z art. 189 KK jest zagrożony karą od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności. Jeśli pozbawienie trwało dłużej niż 7 dni lub łączyło się ze szczególnym udręczeniem, kara jest surowsza - nie krótsza niż rok.
Czy stalking jest karalny i jaka grozi za niego kara?
Tak. Uporczywe nękanie z art. 190a KK jest od 2020 r. zagrożone karą od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności. Obejmuje także nękanie w sieci oraz podszywanie się pod inną osobę w celu wyrządzenia jej szkody.
Czy groźba karalna jest ścigana z urzędu?
Nie. Groźba karalna z art. 190 KK jest co do zasady ścigana na wniosek pokrzywdzonego. Aby uruchomić postępowanie, osoba zagrożona musi złożyć odpowiedni wniosek na policji lub w prokuraturze.
Powiązane poradniki
Podstawa prawna i źródła
Treść ma charakter informacyjny i edukacyjny — nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie skonsultuj się ze zweryfikowanym prawnikiem.
Masz podobną sprawę?
Opisz ją — dobierzemy zweryfikowanego prawnika.
Zgłoś sprawę