
Nieuczciwe praktyki rynkowe w reklamie i marketingu - co to jest?
Prawo konsumenckie · 2 min czytania · Redakcja zaufanyprawnik.pl
Reklama i marketing mają granice wyznaczone przez prawo ochrony konsumentów. Działania, które wprowadzają konsumenta w błąd albo wywierają na niego niedozwoloną presję, są kwalifikowane jako nieuczciwe praktyki rynkowe i mogą skutkować sankcjami administracyjnymi oraz odpowiedzialnością wobec konsumenta. Podstawą prawną jest ustawa z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, a nad rynkiem czuwa Prezes UOKiK.
Czym są nieuczciwe praktyki rynkowe
Ustawa definiuje nieuczciwą praktykę rynkową jako działanie przedsiębiorcy sprzeczne z dobrymi obyczajami, które w istotny sposób zniekształca lub może zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. Ustawa wyróżnia dwie główne kategorie: praktyki wprowadzające w błąd (działania i zaniechania) oraz praktyki agresywne. Część zachowań jest zakazana zawsze, niezależnie od okoliczności - tworzą one tzw. czarną listę praktyk.
Reklama wprowadzająca w błąd
Praktyka wprowadza w błąd, gdy w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez konsumenta decyzji, której inaczej by nie podjął. Typowe przykłady to: zawyżanie skuteczności lub właściwości produktu, nieprawdziwe porównania z konkurencją, prezentowanie towaru jako gratisowego, gdy w rzeczywistości wymaga on dodatkowych zakupów, czy ukrywanie pełnej ceny i dodatkowych opłat. Wprowadzeniem w błąd może być również zatajenie istotnych informacji, których konsument potrzebuje do podjęcia świadomej decyzji (zaniechanie wprowadzające w błąd).
Praktyki agresywne
Praktyka jest agresywna, jeżeli przez niedopuszczalny nacisk w znaczny sposób ogranicza swobodę wyboru konsumenta i wpływa na jego decyzję. Chodzi o nękanie, przymus (w tym fizyczny) lub bezprawny nacisk - na przykład natarczywe, powtarzające się telefony, nieproszone wizyty domowe czy sztuczne wywoływanie poczucia pilności. Przy ocenie, czy praktyka jest agresywna, bierze się pod uwagę m.in. jej czas, miejsce i uciążliwość oraz wykorzystywanie szczególnej sytuacji konsumenta.
Skutki prawne i ochrona konsumenta
Konsument, którego interes został naruszony, może na podstawie ustawy żądać m.in. zaniechania praktyki, usunięcia jej skutków, złożenia oświadczenia odpowiedniej treści, naprawienia szkody na zasadach ogólnych, a nawet unieważnienia umowy z obowiązkiem wzajemnego zwrotu świadczeń. Co istotne, ciężar dowodu, że dana praktyka nie wprowadza w błąd, spoczywa na przedsiębiorcy. Niezależnie od roszczeń indywidualnych Prezes UOKiK może wszcząć postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów i nałożyć karę pieniężną.
Najczęstsze pytania
Gdzie zgłosić nieuczciwą reklamę?
Można złożyć zawiadomienie do Prezesa UOKiK, który bada praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów. Wsparcie indywidualne oferują też miejski lub powiatowy rzecznik konsumentów oraz organizacje konsumenckie. Warto zachować dowody - zrzuty ekranu, materiały reklamowe.
Czy mogę pozwać firmę za fałszywą reklamę?
Tak. Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym daje konsumentowi roszczenia cywilne: zaniechanie praktyki, usunięcie skutków, naprawienie szkody, a nawet unieważnienie umowy. Ciężar dowodu, że reklama nie wprowadza w błąd, obciąża przedsiębiorcę.
Czy reklamowanie czegoś jako 'darmowe' z ukrytymi kosztami jest legalne?
Nie. Określanie produktu jako bezpłatny, gdy konsument musi ponieść dodatkowe koszty inne niż niezbędne do odebrania produktu, należy do praktyk zakazanych w każdych okolicznościach (czarna lista praktyk wprowadzających w błąd).
Powiązane poradniki
Podstawa prawna i źródła
Treść ma charakter informacyjny i edukacyjny — nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie skonsultuj się ze zweryfikowanym prawnikiem.
Masz podobną sprawę?
Opisz ją — dobierzemy zweryfikowanego prawnika.
Zgłoś sprawę