Naruszenia praw autorskich – jakie czyny są karalne i co za nie grozi?

Naruszenie praw autorskich może rodzić zarówno odpowiedzialność cywilną (odszkodowanie, zaniechanie, wydanie korzyści), jak i karną. Przepisy karne zawiera rozdział 14 ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (art. 115-119). Warto wiedzieć, że poszczególne czyny mają różne podstawy i różne zagrożenie karą, a większość z nich ścigana jest na wniosek pokrzywdzonego.

Plagiat i przywłaszczenie autorstwa (art. 115)

Przywłaszczenie sobie autorstwa lub wprowadzenie w błąd co do autorstwa cudzego utworu albo artystycznego wykonania to przestępstwo z art. 115 ustawy, zagrożone grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3. Ten sam przepis obejmuje rozpowszechnianie cudzego utworu w wersji oryginalnej lub w opracowaniu bez podania nazwiska twórcy oraz publiczne zniekształcanie utworu. Plagiat narusza autorskie prawa osobiste, które są niezbywalne i nieograniczone w czasie.

Bezprawne rozpowszechnianie i zwielokrotnianie (art. 116-117)

Rozpowszechnianie cudzego utworu, artystycznego wykonania, fonogramu lub wideogramu bez uprawnienia albo wbrew jego warunkom jest karalne na podstawie art. 116, z zagrożeniem do 2 lat pozbawienia wolności w typie podstawowym, surowszym, gdy sprawca działa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub uczynił z tego stałe źródło dochodu. Z kolei utrwalanie lub zwielokrotnianie cudzego utworu w celu rozpowszechnienia bez uprawnienia to czyn z art. 117. Dotyczy to typowych sytuacji nielegalnego kopiowania i udostępniania muzyki, filmów, oprogramowania czy treści ze stron internetowych. Dozwolony użytek osobisty (art. 23 ustawy) pozwala korzystać z już rozpowszechnionego utworu na własne potrzeby, ale nie obejmuje publicznej dystrybucji ani działalności zarobkowej.

Paserstwo, urządzenia do obchodzenia zabezpieczeń i utrudnianie kontroli (art. 118-119)

Obrót nielegalnymi kopiami utworów – nabywanie, pomoc w zbyciu lub przyjmowanie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej nośników rozpowszechnianych bezprawnie – penalizuje art. 118. Wytwarzanie, posiadanie i obrót urządzeniami służącymi do niedozwolonego usuwania lub obchodzenia technicznych zabezpieczeń przed kopiowaniem reguluje art. 118(1). Natomiast uniemożliwianie lub utrudnianie wykonywania prawa do kontroli korzystania z utworu albo odmowa udzielenia informacji w tym zakresie to czyn z art. 119. To ważna korekta wobec częstego błędu: urządzenia do obchodzenia zabezpieczeń to art. 118(1), a nie art. 119.