Jaka jest kara za fałszywe zeznania w sądzie?

Złożenie fałszywych zeznań jest w polskim prawie przestępstwem przeciwko wymiarowi sprawiedliwości. Reguluje je art. 233 Kodeksu karnego. Co istotne, odpowiedzialność karną można ponieść tylko wtedy, gdy spełnione są ściśle określone warunki — sama nieścisłość w zeznaniu nie wystarcza, by mówić o przestępstwie.

Jaka kara grozi za fałszywe zeznania

Zgodnie z art. 233 § 1 KK kto, składając zeznanie mające służyć za dowód w postępowaniu sądowym lub innym prowadzonym na podstawie ustawy, zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Jeżeli sprawca zeznaje nieprawdę z obawy przed odpowiedzialnością karną grożącą jemu samemu lub osobie najbliższej, kara jest łagodniejsza — od 3 miesięcy do 5 lat (art. 233 § 1a KK). Surowsza odpowiedzialność dotyczy biegłego, rzeczoznawcy i tłumacza, którzy przedstawiają fałszywą opinię, ekspertyzę lub tłumaczenie — grozi za to kara pozbawienia wolności od roku do lat 10 (art. 233 § 4 KK).

Kiedy w ogóle można odpowiadać za fałszywe zeznania

Warunkiem odpowiedzialności jest uprzednie pouczenie świadka o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania albo odebranie od niego przyrzeczenia (art. 233 § 2 KK). Jeśli organ nie dopełnił tego obowiązku, świadek nie poniesie odpowiedzialności z art. 233 KK. Nie odpowiada karnie również ten, kto nie wiedział o prawie odmowy zeznania lub odpowiedzi na pytanie — przepis ten chroni m.in. osoby najbliższe oskarżonemu. Przestępstwo to ma charakter umyślny: trzeba świadomie zeznać nieprawdę lub zataić prawdę. Szczere, choć błędne przekonanie świadka o prawdziwości swoich słów wyłącza umyślność, a tym samym odpowiedzialność.

Okoliczności łagodzące i dobrowolne sprostowanie

Kodeks przewiduje możliwość łagodniejszego potraktowania sprawcy. Sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia, jeżeli fałszywe zeznanie dotyczyło okoliczności niemogących mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy albo gdy sprawca dobrowolnie sprostuje fałszywe zeznanie, zanim nastąpi — choćby nieprawomocne — rozstrzygnięcie sprawy (art. 233 § 5 KK). Dobrowolne i odpowiednio wczesne wyprostowanie zeznań jest więc realnym sposobem na ograniczenie konsekwencji.