
Przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu w Kodeksie karnym - przegląd
Prawo karne · 2 min czytania · Redakcja zaufanyprawnik.pl
Przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu uregulowane są w rozdziale XIX Kodeksu karnego (art. 148-162). Obejmują one różne typy czynów - od najcięższego, jakim jest zabójstwo, przez nieumyślne spowodowanie śmierci i uszczerbek na zdrowiu, aż po nieudzielenie pomocy człowiekowi w niebezpieczeństwie. Surowość kary zależy przede wszystkim od umyślności sprawcy oraz skutku, jaki czyn wywołał. Poniżej przedstawiamy uporządkowany przegląd najważniejszych przepisów.
Zabójstwo i jego kwalifikowane oraz uprzywilejowane typy
Podstawowy typ zabójstwa reguluje art. 148 § 1 KK - kto zabija człowieka, podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż 8 lat, karze 25 lat pozbawienia wolności albo dożywotniego pozbawienia wolności. Surowsze typy kwalifikowane (art. 148 § 2 i 3) dotyczą m.in. zabójstwa ze szczególnym okrucieństwem, w związku z wzięciem zakładnika, zgwałceniem czy rozbojem oraz zabójstwa wielu osób. Kodeks zna też typy uprzywilejowane: zabójstwo w afekcie - pod wpływem silnego wzburzenia usprawiedliwionego okolicznościami (art. 148 § 4), dzieciobójstwo, czyli zabicie dziecka przez matkę w okresie porodu pod wpływem jego przebiegu (art. 149), oraz tzw. zabójstwo eutanatyczne - zabicie człowieka na jego żądanie i pod wpływem współczucia dla niego (art. 150).
Nieumyślne spowodowanie śmierci i uszczerbek na zdrowiu
Nieumyślne spowodowanie śmierci (art. 155 KK) zagrożone jest karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Namowa lub pomoc w samobójstwie (art. 151) jest odrębnym przestępstwem. Uszczerbek na zdrowiu dzieli się na ciężki (art. 156 KK - m.in. pozbawienie wzroku, słuchu, ciężka choroba nieuleczalna, kalectwo) oraz średni i lekki (art. 157 KK). Karalne są również: bójka i pobicie, w których naraża się człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo (art. 158-159), oraz narażenie człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu (art. 160), które ma znaczenie m.in. w sprawach z zakresu błędów medycznych.
Obowiązek niesienia pomocy (art. 162 KK)
Art. 162 § 1 KK nakłada na każdego obowiązek udzielenia pomocy człowiekowi znajdującemu się w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Nieudzielenie pomocy, jeżeli można jej udzielić bez narażenia siebie lub innej osoby na takie niebezpieczeństwo, jest zagrożone karą pozbawienia wolności do lat 3. Przepis nie nakazuje działania, gdy konieczne byłoby poddanie się zabiegowi lekarskiemu albo gdy pomoc jest już udzielana przez osobę bardziej do tego powołaną. Obowiązek ten ma szczególne znaczenie dla osób wykonujących zawody medyczne i ratownicze.
Najczęstsze pytania
Jaka kara grozi za zabójstwo w polskim prawie?
Za zabójstwo w typie podstawowym (art. 148 § 1 KK) grozi kara pozbawienia wolności nie krótsza niż 8 lat, kara 25 lat pozbawienia wolności albo dożywocie. Typy kwalifikowane (np. ze szczególnym okrucieństwem) są zagrożone surowiej, a typy uprzywilejowane, jak zabójstwo w afekcie - łagodniej.
Czy za nieudzielenie pomocy można trafić do więzienia?
Tak. Art. 162 KK przewiduje karę pozbawienia wolności do lat 3 dla osoby, która nie udziela pomocy człowiekowi w bezpośrednim niebezpieczeństwie utraty życia lub ciężkiego uszczerbku, mimo że mogła to zrobić bez narażania siebie lub innych. Wyłączeniem jest m.in. sytuacja, gdy pomocy udziela już osoba bardziej powołana.
Czym różni się zabójstwo od nieumyślnego spowodowania śmierci?
Zabójstwo (art. 148) jest przestępstwem umyślnym - sprawca chce zabić albo godzi się na śmierć ofiary. Nieumyślne spowodowanie śmierci (art. 155) wynika z naruszenia reguł ostrożności bez zamiaru zabójstwa i jest zagrożone znacznie łagodniejszą karą (od 3 miesięcy do 5 lat).
Powiązane poradniki
Podstawa prawna i źródła
Treść ma charakter informacyjny i edukacyjny — nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie skonsultuj się ze zweryfikowanym prawnikiem.
Masz podobną sprawę?
Opisz ją — dobierzemy zweryfikowanego prawnika.
Zgłoś sprawę