Naruszenie patentu w Polsce - jak bronić się przed roszczeniem?

Spór o naruszenie patentu zaczyna się zwykle od wezwania od uprawnionego z patentu, który twierdzi, że Twój produkt lub stosowany przez Ciebie proces korzysta z opatentowanego rozwiązania bez jego zgody. W polskim prawie podstawą oceny jest treść zastrzeżeń patentowych - to one, a nie marketingowy opis czy intuicja, wyznaczają zakres ochrony. Skuteczna obrona polega na porównaniu Twojego rozwiązania z tymi zastrzeżeniami i wykazaniu, że nie wyczerpuje ono wszystkich ich cech, albo na podważeniu samego patentu.

Na czym polega naruszenie patentu

Patentu udziela się na wynalazek, a zakres jego ochrony określają zastrzeżenia patentowe zawarte w opisie patentowym (art. 63 ustawy z 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej). Naruszeniem jest zarobkowe lub zawodowe wytwarzanie, używanie, oferowanie, wprowadzanie do obrotu lub import produktu będącego przedmiotem wynalazku albo stosowanie opatentowanego sposobu bez zgody uprawnionego. Odpowiedzialność cywilna nie zależy od winy ani od świadomości istnienia patentu - dlatego przed wejściem z produktem na rynek warto zlecić badanie czystości patentowej, które ujawni ryzyko kolizji z cudzymi prawami.

Linie obrony zgodne z polskim prawem

Pierwsza linia obrony to wykazanie braku naruszenia: Twój produkt nie realizuje wszystkich cech wskazanych w zastrzeżeniach patentowych. Druga to atak na ważność samego patentu - można wnieść do Urzędu Patentowego RP sprzeciw lub wniosek o unieważnienie, jeśli wynalazek nie był nowy albo nie miał poziomu wynalazczego (znany był wcześniej stan techniki). Trzecia to powołanie się na wyczerpanie prawa lub na uprawnienie do wcześniejszego używania (art. 71 p.w.p.) - kto przed datą zgłoszenia w dobrej wierze korzystał z wynalazku, może to robić nadal w dotychczasowym zakresie. Sprawy o naruszenie rozpoznają wyspecjalizowane sądy własności intelektualnej działające od 1 lipca 2020 r.

Czego może żądać uprawniony z patentu

Zgodnie z art. 287 p.w.p. uprawniony, którego patent naruszono, może żądać zaniechania naruszania, wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści, a w razie zawinionego naruszenia także naprawienia szkody - na zasadach ogólnych albo przez zapłatę sumy odpowiadającej opłacie licencyjnej. Sąd może też orzec o podaniu wyroku do publicznej wiadomości. Konsekwencje obejmują zatem nie tylko wypłatę pieniędzy, lecz również zakaz dalszej sprzedaży, co bywa dla firmy dotkliwsze niż samo odszkodowanie.