Jak bronić swoich praw przy naruszeniu ochrony danych osobowych w internecie?

Jeżeli ktoś bezprawnie przetwarza Twoje dane osobowe w internecie, prawo daje Ci kilka realnych narzędzi ochrony. Możesz złożyć skargę do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, wystąpić z powództwem cywilnym o odszkodowanie albo, jeśli sam jesteś administratorem ukaranym przez UODO, odwołać się od jego decyzji do sądu administracyjnego. Podstawą tych uprawnień jest RODO (rozporządzenie 2016/679) oraz ustawa z 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych.

Skarga do Prezesa UODO

Najprostszą drogą dla osoby, której dane dotyczą, jest skarga do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Prawo to wynika z art. 77 RODO. Skarga jest wolna od opłat, a postępowanie prowadzone jest w trybie Kodeksu postępowania administracyjnego. Prezes UODO może wszcząć postępowanie, nakazać administratorowi usunięcie naruszenia, a w uzasadnionych przypadkach nałożyć administracyjną karę pieniężną. Decyzja kończąca postępowanie podlega zaskarżeniu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a następnie do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Odszkodowanie na drodze cywilnej

Niezależnie od skargi administracyjnej możesz dochodzić odszkodowania na drodze cywilnej. Art. 82 RODO przyznaje każdej osobie, która poniosła szkodę majątkową lub niemajątkową w wyniku naruszenia przepisów o ochronie danych, prawo do odszkodowania od administratora lub podmiotu przetwarzającego. Administrator może uwolnić się od odpowiedzialności tylko wtedy, gdy udowodni, że w żaden sposób nie ponosi winy za zdarzenie, które doprowadziło do szkody. Powództwo wnosi się do sądu powszechnego (cywilnego). Dochodzenie roszczenia ułatwia uprzednia decyzja UODO stwierdzająca naruszenie, choć nie jest ona warunkiem wystąpienia z pozwem.

Twoje uprawnienia jako osoby, której dane dotyczą

RODO wyposaża osobę fizyczną w szereg praw, które ułatwiają wykrycie i wykazanie naruszenia. Należą do nich: prawo dostępu do danych (art. 15), prawo do sprostowania (art. 16), prawo do usunięcia danych, czyli tzw. prawo do bycia zapomnianym (art. 17), prawo do ograniczenia przetwarzania (art. 18) oraz prawo do sprzeciwu (art. 21). Skorzystanie z prawa dostępu pozwala ustalić, w jakim zakresie i na jakiej podstawie podmiot przetwarza Twoje dane, co często jest pierwszym krokiem do udokumentowania nieprawidłowości i przygotowania skargi lub pozwu.