Nielegalne pozyskiwanie danych z monitoringu miejskiego — jak wygląda obrona?

Nagrania z miejskich systemów monitoringu (CCTV) zawierają wizerunki osób, a więc dane osobowe podlegające ochronie na gruncie RODO oraz polskiej ustawy o ochronie danych osobowych. Pozyskanie tych danych bez uprawnienia może rodzić dwie odrębne odpowiedzialności: administracyjną/cywilną (naruszenie zasad przetwarzania danych) oraz karną (nieuprawniony dostęp do informacji). Linia obrony zależy od tego, kim jest obwiniony — operatorem systemu czy osobą, której zarzuca się włamanie do danych.

Dwa reżimy odpowiedzialności

Po pierwsze, RODO i ustawa o ochronie danych osobowych nakładają obowiązki na administratorów danych (np. gminy, zarządców monitoringu) — niezgodne z prawem przetwarzanie może skutkować administracyjną karą pieniężną nakładaną przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO). RODO przewiduje górne pułapy kar do 20 mln euro lub 4% rocznego światowego obrotu, w zależności od tego, która kwota jest wyższa. Po drugie, osoba, która bez uprawnienia uzyskuje dostęp do nagrań (np. przełamując zabezpieczenia), może odpowiadać karnie za przestępstwo z art. 267 Kodeksu karnego (nieuprawniony dostęp do informacji).

Argumenty obrony

W zależności od stanu faktycznego obrona może wskazywać: brak znamion przestępstwa z art. 267 KK (np. że dostęp nie wiązał się z przełamaniem zabezpieczeń ani z nieuprawnionym wejściem do systemu), istnienie podstawy prawnej przetwarzania (np. prawnie uzasadniony interes lub przepis szczególny dopuszczający monitoring w przestrzeni publicznej), brak umyślności, a także uchybienia proceduralne przy gromadzeniu dowodów. Warto pamiętać, że samo nagranie w przestrzeni publicznej nie jest automatycznie nielegalne — istotne są podstawa prawna, obowiązek informacyjny (oznaczenie obszaru monitoringu) i ograniczenie celu.

Prawa osób i obowiązki operatorów

Osoby zarejestrowane na nagraniach mają prawa wynikające z RODO, w tym prawo dostępu do danych — z zastrzeżeniem praw i wolności innych osób uwiecznionych na tym samym materiale. Operatorzy monitoringu muszą m.in. ograniczyć cel przetwarzania, zabezpieczyć dane, wyznaczyć okres retencji i oznaczyć obszar objęty monitoringiem. Monitoring nie może obejmować pomieszczeń sanitarnych, szatni czy innych miejsc o szczególnym charakterze. Naruszenia można zgłaszać do UODO, a osoby poszkodowane mogą dochodzić odszkodowania na drodze cywilnej.