Jaka kara grozi za podszywanie się pod inną osobę?

Po nowelizacji obowiązującej od 1 października 2023 r. art. 190a § 2 KK przewiduje karę pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Jeżeli następstwem czynu jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, kara wynosi od 2 do 15 lat. Starsze publikacje podające 'do 3 lat' są nieaktualne.

Czy policja sama wszczyna sprawę o kradzież tożsamości?

Co do zasady nie. Przestępstwo z art. 190a KK jest ścigane na wniosek pokrzywdzonego. Aby uruchomić postępowanie, osoba, której tożsamość wykorzystano, musi złożyć formalny wniosek o ściganie. Późniejsze cofnięcie wniosku może skutkować umorzeniem sprawy.

Czy zgoda osoby na użycie jej danych wyłącza odpowiedzialność?

Może być istotnym elementem obrony. Jeśli osoba zgodziła się na wykorzystanie swojego wizerunku lub danych, trudno mówić o podszywaniu się w celu wyrządzenia jej szkody. Ocena należy do sądu i zależy od zakresu zgody oraz okoliczności sprawy.

Czy za podszywanie się można też żądać odszkodowania?

Tak. Niezależnie od odpowiedzialności karnej pokrzywdzony może dochodzić roszczeń cywilnych - naprawienia szkody majątkowej oraz zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych (m.in. art. 23, 24 i 448 Kodeksu cywilnego).

Podszywanie się pod inną osobę (art. 190a § 2 KK) - kary i obrona

Prawo karne · 2 min czytania · Redakcja zaufanyprawnik.pl

Tzw. kradzież tożsamości - podszywanie się pod inną osobę z wykorzystaniem jej wizerunku, danych osobowych lub innych danych, którymi jest publicznie identyfikowana - jest przestępstwem stypizowanym w art. 190a § 2 Kodeksu karnego. Przepis ten chroni przed sytuacjami, w których sprawca, np. zakładając fałszywe konto w mediach społecznościowych, działa pod cudzą tożsamością, wyrządzając pokrzywdzonemu szkodę majątkową lub osobistą. Obrona w takich sprawach koncentruje się przede wszystkim na zamiarze sprawcy i na rzeczywistym wystąpieniu szkody.

Znamiona przestępstwa z art. 190a § 2 KK

Aby przypisać sprawcy ten czyn, oskarżenie musi wykazać kilka elementów. Po pierwsze, podszywanie się - wytworzenie wrażenia, że sprawca jest inną osobą lub że to ta osoba podejmuje określone działania. Po drugie, wykorzystanie wizerunku, danych osobowych (np. imienia i nazwiska, numeru PESEL, adresu, danych konta) lub innych danych identyfikujących pokrzywdzonego. Po trzecie - co kluczowe - cel: sprawca musi działać w celu wyrządzenia pokrzywdzonemu szkody majątkowej lub osobistej. Bez tego celu czyn nie wypełnia znamion z art. 190a § 2 KK.

Jakie grożą kary

Należy podkreślić, że kary zostały zaostrzone. W wyniku nowelizacji Kodeksu karnego (obowiązującej od 1 października 2023 r.) przestępstwo z art. 190a § 2 KK jest dziś zagrożone karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8 - a nie, jak głosiły starsze opracowania, "do 3 lat". Jeżeli następstwem czynu jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, sprawca podlega surowszej karze - od 2 do 15 lat pozbawienia wolności (art. 190a § 3 KK). Obok odpowiedzialności karnej pokrzywdzony może dochodzić roszczeń cywilnych, w tym zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych.

Tryb ścigania i znaczenie wniosku pokrzywdzonego

Ściganie przestępstw z art. 190a (w tym podszywania się z § 2) następuje na wniosek pokrzywdzonego (art. 190a § 4 KK). Oznacza to, że organy ścigania zasadniczo nie wszczynają postępowania z urzędu - potrzebny jest formalny wniosek osoby, której tożsamość wykorzystano. Cofnięcie wniosku w toku może prowadzić do umorzenia postępowania. Ten element ma istotne znaczenie zarówno dla pokrzywdzonego, który chce uruchomić ochronę, jak i dla obrony oceniającej formalne przesłanki ścigania.

Najczęstsze pytania

Jaka kara grozi za podszywanie się pod inną osobę?
Po nowelizacji obowiązującej od 1 października 2023 r. art. 190a § 2 KK przewiduje karę pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Jeżeli następstwem czynu jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, kara wynosi od 2 do 15 lat. Starsze publikacje podające 'do 3 lat' są nieaktualne.
Czy policja sama wszczyna sprawę o kradzież tożsamości?
Co do zasady nie. Przestępstwo z art. 190a KK jest ścigane na wniosek pokrzywdzonego. Aby uruchomić postępowanie, osoba, której tożsamość wykorzystano, musi złożyć formalny wniosek o ściganie. Późniejsze cofnięcie wniosku może skutkować umorzeniem sprawy.
Czy zgoda osoby na użycie jej danych wyłącza odpowiedzialność?
Może być istotnym elementem obrony. Jeśli osoba zgodziła się na wykorzystanie swojego wizerunku lub danych, trudno mówić o podszywaniu się w celu wyrządzenia jej szkody. Ocena należy do sądu i zależy od zakresu zgody oraz okoliczności sprawy.
Czy za podszywanie się można też żądać odszkodowania?
Tak. Niezależnie od odpowiedzialności karnej pokrzywdzony może dochodzić roszczeń cywilnych - naprawienia szkody majątkowej oraz zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych (m.in. art. 23, 24 i 448 Kodeksu cywilnego).

Podstawa prawna i źródła

Treść ma charakter informacyjny i edukacyjny — nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie skonsultuj się ze zweryfikowanym prawnikiem.

Masz podobną sprawę?

Opisz ją — dobierzemy zweryfikowanego prawnika.

Zgłoś sprawę