Brak szkolenia BHP i środków bezpieczeństwa — jakie masz prawa jako pracownik?

Bezpieczeństwo i higiena pracy to nie przywilej, lecz obowiązek pracodawcy. Zgodnie z Kodeksem pracy nie wolno dopuścić pracownika do pracy, do której wykonywania nie ma on wymaganych kwalifikacji lub potrzebnych umiejętności, a także dostatecznej znajomości przepisów oraz zasad BHP. To pracodawca odpowiada za przeszkolenie pracownika i zapewnienie bezpiecznych warunków — pracownik nie może ponosić konsekwencji za to, że szkolenia nie zorganizowano.

Obowiązek szkoleń BHP

Pracodawca jest zobowiązany zapewnić przeszkolenie pracownika w zakresie BHP przed dopuszczeniem go do pracy oraz prowadzić okresowe szkolenia w tym zakresie (art. 237 k.p.). Szkolenia odbywają się w czasie pracy i na koszt pracodawcy. Rozróżnia się szkolenie wstępne (przed rozpoczęciem pracy) oraz szkolenia okresowe, których częstotliwość zależy od rodzaju stanowiska i poziomu ryzyka. Szczegółowe zasady, zakres i terminy określa rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy w sprawie szkolenia w dziedzinie BHP.

Konsekwencje dla pracodawcy

Niedopełnienie obowiązków w zakresie BHP jest wykroczeniem przeciwko prawom pracownika. Zgodnie z art. 283 § 1 Kodeksu pracy, kto będąc odpowiedzialnym za stan BHP albo kierując pracownikami nie przestrzega przepisów lub zasad BHP, podlega karze grzywny od 1 000 zł do 30 000 zł. Karę nakłada Państwowa Inspekcja Pracy w drodze mandatu lub sąd. W obrocie pojawiają się informacje o wyższych widełkach kar wynikających z nowelizacji prawa pracy — przed powołaniem konkretnych kwot warto jednak sprawdzić aktualny stan przepisów, bo zmiany te bywają przedmiotem prac legislacyjnych.

Co możesz zrobić, gdy brakuje szkolenia lub sprzętu

Po pierwsze, masz prawo powstrzymać się od wykonywania pracy, gdy warunki nie odpowiadają przepisom BHP i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia — zawiadamiając o tym niezwłocznie przełożonego (art. 210 k.p.). Za skorzystanie z tego prawa, gdy obawy są uzasadnione, nie wolno Cię ukarać ani pozbawić wynagrodzenia. Po drugie, zgłoś brak szkolenia pracodawcy na piśmie i zachowaj dokumentację. Po trzecie, jeśli to nie pomaga, możesz złożyć skargę do Państwowej Inspekcji Pracy, która może przeprowadzić kontrolę i nałożyć sankcje.