Jaka kara grozi za kradzież tożsamości?

Podszywanie się pod inną osobę z art. 190a § 2 KK jest zagrożone karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Jeśli następstwem czynu jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, kara wynosi od 2 do 15 lat. Ściganie odbywa się na wniosek pokrzywdzonego.

Gdzie zgłosić kradzież tożsamości i zastrzec dane?

Zgłoś przestępstwo na policji lub w prokuraturze. Dokumenty zastrzeżesz w Rejestrze Dokumentów Zastrzeżonych, a numer PESEL zastrzeżesz przez aplikację mObywatel, Profil Zaufany lub w urzędzie gminy. Warto też powiadomić bank i monitorować BIK.

Czy mogę pozwać sprawcę o odszkodowanie?

Tak. Niezależnie od sprawy karnej możesz dochodzić roszczeń cywilnych za naruszenie dóbr osobistych (art. 23-24 KC), odszkodowania za szkodę majątkową (art. 415 KC), a w razie naruszenia ochrony danych — także na podstawie art. 82 RODO.

Co zrobić, gdy sprawca jest nieznany?

Postępowanie przygotowawcze prowadzi prokuratura nawet wobec nieznanego sprawcy. Zbierz i zachowaj wszystkie dowody (potwierdzenia zgłoszeń, korespondencję, wezwania do zapłaty), zastrzeż dokumenty i PESEL oraz reaguj na żądania wierzycieli, powołując się na fakt zgłoszenia przestępstwa.

Kradzież tożsamości — co grozi sprawcy i jak chronić swoje dane?

Prawo karne · 2 min czytania · Redakcja zaufanyprawnik.pl

Kradzież tożsamości polega na bezprawnym posługiwaniu się cudzymi danymi osobowymi — najczęściej w celu zaciągnięcia zobowiązań, wyłudzenia usług lub zniesławienia. Polskie prawo penalizuje takie zachowanie, a pokrzywdzony ma do dyspozycji zarówno drogę karną, jak i cywilną. Wyjaśniamy, jak kwalifikuje się ten czyn, jaka kara grozi sprawcy oraz jakie kroki podjąć, by ograniczyć szkody.

Kradzież tożsamości w Kodeksie karnym (art. 190a § 2)

Czyn polega na podszywaniu się pod inną osobę i wykorzystywaniu jej wizerunku, innych danych osobowych lub danych, za pomocą których jest publicznie identyfikowana, w celu wyrządzenia jej szkody majątkowej lub osobistej (art. 190a § 2 KK). Po nowelizacjach przepis ten jest zagrożony karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat, a w typie kwalifikowanym — gdy następstwem czynu jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie — od 2 do 15 lat. Ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.

Pierwsze kroki po kradzieży tożsamości

Działaj szybko. Zgłoś sprawę policji lub prokuraturze (zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa) i zachowaj potwierdzenie — przyda się w sporach z bankami i wierzycielami. Jeśli utracono dokumenty, zastrzeż dowód osobisty i inne dokumenty w Rejestrze Dokumentów Zastrzeżonych (System DOKUMENTY ZASTRZEŻONE prowadzony przy współpracy banków), a unieważnienie i wyrobienie nowego dowodu załatwisz w dowolnym urzędzie gminy. Paszport wyrobisz w punkcie paszportowym, a prawo jazdy w wydziale komunikacji starostwa powiatowego lub urzędu miasta.

Zastrzeżenie numeru PESEL i monitoring kredytowy

Od listopada 2023 r. działa usługa zastrzeżenia numeru PESEL — można to zrobić przez aplikację mObywatel, serwis Profilu Zaufanego lub w urzędzie gminy. Zastrzeżenie blokuje m.in. zaciągnięcie kredytu czy zawarcie wybranych umów na zastrzeżony numer. Warto też monitorować swoją historię w Biurze Informacji Kredytowej (BIK) oraz w biurach informacji gospodarczej (np. KRD, ERIF) i ustawić alerty o nowych zapytaniach kredytowych, by szybko wykryć próby wyłudzenia.

Droga cywilna i odszkodowanie

Niezależnie od postępowania karnego pokrzywdzony może dochodzić roszczeń cywilnych. Bezprawne posłużenie się danymi osobowymi i wizerunkiem narusza dobra osobiste (art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego), co pozwala żądać zaniechania naruszeń, usunięcia ich skutków oraz zadośćuczynienia. Szkodę majątkową można dochodzić na zasadach ogólnych (art. 415 KC). Jeśli doszło do naruszenia ochrony danych osobowych, zastosowanie mogą mieć też przepisy RODO, w tym prawo do odszkodowania (art. 82 RODO).

Najczęstsze pytania

Jaka kara grozi za kradzież tożsamości?
Podszywanie się pod inną osobę z art. 190a § 2 KK jest zagrożone karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Jeśli następstwem czynu jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, kara wynosi od 2 do 15 lat. Ściganie odbywa się na wniosek pokrzywdzonego.
Gdzie zgłosić kradzież tożsamości i zastrzec dane?
Zgłoś przestępstwo na policji lub w prokuraturze. Dokumenty zastrzeżesz w Rejestrze Dokumentów Zastrzeżonych, a numer PESEL zastrzeżesz przez aplikację mObywatel, Profil Zaufany lub w urzędzie gminy. Warto też powiadomić bank i monitorować BIK.
Czy mogę pozwać sprawcę o odszkodowanie?
Tak. Niezależnie od sprawy karnej możesz dochodzić roszczeń cywilnych za naruszenie dóbr osobistych (art. 23-24 KC), odszkodowania za szkodę majątkową (art. 415 KC), a w razie naruszenia ochrony danych — także na podstawie art. 82 RODO.
Co zrobić, gdy sprawca jest nieznany?
Postępowanie przygotowawcze prowadzi prokuratura nawet wobec nieznanego sprawcy. Zbierz i zachowaj wszystkie dowody (potwierdzenia zgłoszeń, korespondencję, wezwania do zapłaty), zastrzeż dokumenty i PESEL oraz reaguj na żądania wierzycieli, powołując się na fakt zgłoszenia przestępstwa.

Podstawa prawna i źródła

Treść ma charakter informacyjny i edukacyjny — nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie skonsultuj się ze zweryfikowanym prawnikiem.

Masz podobną sprawę?

Opisz ją — dobierzemy zweryfikowanego prawnika.

Zgłoś sprawę