Naruszenie patentu i znaku towarowego: jak wygląda obrona w polskim prawie?

Spory o naruszenie patentu lub znaku towarowego to w Polsce przede wszystkim sprawy cywilne z zakresu własności przemysłowej, regulowane ustawą Prawo własności przemysłowej (p.w.p.) oraz, dla znaków unijnych, rozporządzeniem UE o znaku towarowym Unii Europejskiej. Od 1 lipca 2020 r. rozpoznają je wyspecjalizowane sądy własności intelektualnej. Patent na wynalazek udziela Urząd Patentowy RP (UPRP); ochronę znaku można uzyskać krajowo w UPRP, w trybie unijnym w EUIPO lub międzynarodowo. Uprawniony, który twierdzi, że jego prawo zostało naruszone, może wystąpić z roszczeniami zakazowymi i odszkodowawczymi, a rolą pełnomocnika pozwanego jest zbadanie, czy do naruszenia w ogóle doszło i czy prawo powoda jest ważne.

Roszczenia uprawnionego z patentu lub znaku

Zgodnie z Prawem własności przemysłowej uprawniony, którego prawo naruszono, może żądać m.in. zaniechania naruszania, usunięcia jego skutków, wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści, a na zasadach ogólnych także naprawienia szkody. W przypadku znaku towarowego chodzi o bezprawne używanie oznaczenia identycznego lub podobnego dla towarów lub usług, jeżeli zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd. Sąd może też nakazać podanie wyroku do publicznej wiadomości. Niezależnie od ścieżki cywilnej, niektóre zachowania (np. oznaczanie towarów podrobionym znakiem w obrocie) mogą wyczerpywać znamiona przestępstw z art. 305 i nast. p.w.p.

Linie obrony pozwanego

Obrona w takiej sprawie najczęściej idzie kilkoma torami. Pierwszy to kwestionowanie samego naruszenia: wykazanie, że oznaczenia różnią się na płaszczyźnie wizualnej, fonetycznej i znaczeniowej, a w odbiorze przeciętnego konsumenta nie ma ryzyka konfuzji, albo że rozwiązanie techniczne nie wchodzi w zakres zastrzeżeń patentowych. Drugi to podważanie ważności prawa powoda - poprzez wniosek o unieważnienie patentu (brak nowości lub poziomu wynalazczego) lub znaku (np. oznaczenie opisowe, pozbawione zdolności odróżniającej, albo wygaszenie z powodu nieużywania przez 5 lat). Trzeci to powołanie się na wcześniejsze prawa lub używanie. Pomocne bywają opinie biegłych z zakresu techniki lub badania rozpoznawalności znaku.

Ugoda i pozasądowe rozwiązanie sporu

W sprawach o własność przemysłową strony często wolą ugodę niż wieloletni proces. Typowe rozwiązania to umowa licencyjna pozwalająca dalej korzystać z oznaczenia lub wynalazku, porozumienie o koegzystencji znaków na różnych rynkach albo zobowiązanie do zmiany spornego oznaczenia. Spór można też skierować do mediacji lub arbitrażu, co pozwala zachować poufność wrażliwych informacji handlowych. W postępowaniu cywilnym istotne są też zabezpieczenia roszczeń - sąd może na wczesnym etapie zakazać dalszego używania spornego oznaczenia, dlatego szybka reakcja pełnomocnika ma duże znaczenie.