Stalking (art. 190a k.k.) – jakie kroki prawne może podjąć ofiara?

Uporczywe nękanie, potocznie nazywane stalkingiem, jest przestępstwem stypizowanym w art. 190a Kodeksu karnego. Ofiary przemocy psychicznej mogą skutecznie chronić swoje prawa, jeśli odpowiednio udokumentują nękanie i złożą wniosek o ściganie sprawcy. Poniżej wyjaśniamy, czym w świetle prawa jest stalking, jakie kary grożą sprawcy i jakie kroki może podjąć osoba pokrzywdzona.

Czym jest stalking w rozumieniu art. 190a k.k.

Zgodnie z art. 190a § 1 k.k. odpowiedzialności podlega ten, kto przez uporczywe nękanie innej osoby lub osoby jej najbliższej wzbudza u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia albo istotnie narusza jej prywatność. Kluczowa jest uporczywość, czyli powtarzalność zachowań (np. natarczywe telefony, wiadomości, śledzenie, niechciane wizyty), a nie pojedynczy incydent. Ocenia się obiektywnie, czy zachowanie sprawcy mogło wywołać u przeciętnej osoby w danej sytuacji takie poczucie zagrożenia. Art. 190a § 2 k.k. obejmuje też kradzież tożsamości - podszywanie się pod inną osobę i wykorzystywanie jej wizerunku lub danych osobowych w celu wyrządzenia jej szkody majątkowej lub osobistej.

Jakie kary grożą sprawcy

Za uporczywe nękanie oraz za kradzież tożsamości grozi kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat (art. 190a § 1 i § 2 k.k. w brzmieniu obowiązującym). Jeżeli następstwem czynu jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, sprawca podlega surowszej karze pozbawienia wolności od 2 do 15 lat (art. 190a § 3 k.k.). Sąd może też orzec środki karne, takie jak zakaz kontaktowania się z pokrzywdzonym, zakaz zbliżania się czy nakaz opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym.

Tryb ścigania i wniosek pokrzywdzonego

Ściganie przestępstwa nękania i kradzieży tożsamości (art. 190a § 1 i § 2 k.k.) następuje na wniosek pokrzywdzonego. Oznacza to, że organy ścigania co do zasady nie podejmą postępowania bez formalnego wniosku ofiary. Wyjątkiem jest typ kwalifikowany z § 3 (gdy doszło do targnięcia się na życie) - ten ścigany jest z urzędu. Wniosek wraz z zawiadomieniem o przestępstwie można złożyć na policji lub w prokuraturze, ustnie do protokołu albo na piśmie.

Jak ofiara może chronić swoje prawa