
Jak wybrać prawnika dla ofiary przemocy domowej?
Prawo karne · 2 min czytania · Redakcja zaufanyprawnik.pl
Osoba doświadczająca przemocy domowej staje przed dwiema sprawami naraz: prawną i czysto ludzką. Dobry pełnomocnik musi rozumieć obie. Z jednej strony prowadzi postępowanie karne o znęcanie się i występuje o środki ochronne, z drugiej potrafi rozmawiać z osobą po traumie tak, by nie pogłębiać jej cierpienia. Poniżej tłumaczymy, czego realnie szukać przy wyborze prawnika i na jakich przepisach polskiego prawa opiera się ochrona pokrzywdzonych.
Podstawa karna: znęcanie się i przepisy ochronne
Trzonem spraw o przemoc domową jest art. 207 Kodeksu karnego, który penalizuje znęcanie się fizyczne lub psychiczne nad osobą najbliższą albo pozostającą w stosunku zależności. Typ podstawowy zagrożony jest karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat, a typy kwalifikowane (np. ze szczególnym okrucieństwem albo gdy następstwem jest targnięcie się pokrzywdzonego na życie) przewidują kary surowsze. Obok znęcania w grę mogą wchodzić groźby karalne (art. 190 KK), uporczywe nękanie (art. 190a KK) czy uszkodzenie ciała (art. 156-157 KK). Prawnik powinien umieć trafnie zakwalifikować zachowanie sprawcy, bo od tego zależy dalszy bieg sprawy.
Środki ochrony po reformie z 2023 roku
Ramy ochrony określa obecnie ustawa o przeciwdziałaniu przemocy domowej (do 22 czerwca 2023 r. nosiła nazwę ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie). Nowelizacja z 9 marca 2023 r. istotnie rozszerzyła narzędzia. Od 15 sierpnia 2023 r. Policja i Żandarmeria Wojskowa mogą nie tylko wydać nakaz natychmiastowego opuszczenia mieszkania i zakaz zbliżania się do niego, ale także zakaz zbliżania się do osoby pokrzywdzonej, zakaz kontaktowania się oraz zakaz wstępu do określonych miejsc (np. szkoły czy pracy). Sąd może te środki przedłużyć. Niezależnie od tego osoba zagrożona może wystąpić do sądu cywilnego o nakaz opuszczenia lokalu na podstawie przepisów tej ustawy.
Czego naprawdę oczekiwać od pełnomocnika
W praktyce liczy się doświadczenie w prowadzeniu spraw o znęcanie i znajomość procedury wydawania nakazów, a nie ogólne deklaracje. Dobry prawnik wyjaśni Ci prawa pokrzywdzonego w postępowaniu karnym, pomoże złożyć zawiadomienie o przestępstwie i zgromadzić dowody (dokumentacja medyczna, zeznania świadków, korespondencja, notatki z interwencji), a w razie potrzeby skieruje do procedury Niebieskiej Karty i organizacji wsparcia. Masz prawo zmienić pełnomocnika, jeśli współpraca nie układa się prawidłowo.
Koszty pomocy i nieodpłatne wsparcie
Nie każda osoba pokrzywdzona musi płacić za pełnomocnika z własnej kieszeni. W Polsce działa system nieodpłatnej pomocy prawnej (na podstawie ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej), z którego można skorzystać po spełnieniu warunków. Sąd może też ustanowić pełnomocnika z urzędu dla osoby, której nie stać na opłacenie pomocy. Bezpłatne wsparcie prawne i psychologiczne oferują również Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia" oraz lokalne ośrodki interwencji kryzysowej.
Najczęstsze pytania
Czy sprawę o przemoc domową ściga się z urzędu?
Tak. Znęcanie się z art. 207 KK jest przestępstwem ściganym z oskarżenia publicznego, więc postępowanie prowadzi prokuratura po otrzymaniu zawiadomienia. Inaczej jest np. przy zniewadze (art. 216 KK), która zwykle ścigana jest z oskarżenia prywatnego.
Jak szybko można usunąć sprawcę z mieszkania?
Od 2023 r. Policja może wydać nakaz natychmiastowego opuszczenia lokalu wraz z zakazem zbliżania się, działający od razu. Te środki obowiązują przez czas wskazany w ustawie i mogą zostać przedłużone przez sąd.
Czy pomoc prawna dla ofiary przemocy może być bezpłatna?
Tak. Można skorzystać z nieodpłatnej pomocy prawnej, wnioskować o pełnomocnika z urzędu, a także o bezpłatne wsparcie organizacji pozarządowych i ośrodków interwencji kryzysowej.
Powiązane poradniki
Podstawa prawna i źródła
Treść ma charakter informacyjny i edukacyjny — nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie skonsultuj się ze zweryfikowanym prawnikiem.
Masz podobną sprawę?
Opisz ją — dobierzemy zweryfikowanego prawnika.
Zgłoś sprawę