Adwokat dla osób zatrzymanych - na co zwrócić uwagę?

Zatrzymanie przez policję to sytuacja stresowa, w której znajomość własnych praw ma realne znaczenie. Osobie zatrzymanej przysługuje szereg gwarancji wynikających z Kodeksu postępowania karnego i Konstytucji RP - od prawa do informacji o przyczynie zatrzymania po prawo do kontaktu z adwokatem. Wybierając obrońcę, warto zwrócić uwagę na jego doświadczenie w sprawach karnych, dostępność oraz jasną komunikację.

Ile może trwać zatrzymanie

Zatrzymanie przez policję nie może trwać dłużej niż 48 godzin. W tym czasie zatrzymanego należy przekazać do dyspozycji sądu z wnioskiem o tymczasowe aresztowanie albo zwolnić. Jeżeli w ciągu 24 godzin od przekazania do dyspozycji sądu zatrzymanemu nie doręczono postanowienia o tymczasowym aresztowaniu, należy go zwolnić - łączny maksymalny czas pozbawienia wolności w tym trybie wynosi więc 72 godziny (art. 248 KPK, zgodnie z art. 41 Konstytucji RP). Zatrzymanego należy natychmiast zwolnić, gdy ustanie przyczyna zatrzymania, a także gdy w ciągu 48 godzin nie zostanie przekazany do sądu.

Prawa osoby zatrzymanej

Zatrzymanemu trzeba niezwłocznie podać przyczynę zatrzymania oraz pouczyć go o przysługujących prawach, w tym o prawie do skorzystania z pomocy adwokata lub radcy prawnego, prawie do milczenia i prawie do otrzymania odpisu protokołu zatrzymania (art. 244 KPK). Na żądanie zatrzymanego należy umożliwić mu nawiązanie kontaktu z adwokatem lub radcą prawnym w dostępnej formie oraz bezpośrednią z nimi rozmowę (art. 245 KPK). Jeśli zatrzymany nie włada językiem polskim, przysługuje mu pomoc tłumacza. Ma też prawo do opieki medycznej, jeżeli jej potrzebuje.

Zażalenie na zatrzymanie

Zatrzymanemu przysługuje zażalenie do sądu, w którym może domagać się zbadania zasadności, legalności oraz prawidłowości zatrzymania (art. 246 KPK). Zażalenie składa się w terminie 7 dni. Sąd bada, czy zatrzymanie miało podstawy prawne i czy przeprowadzono je prawidłowo; w razie stwierdzenia bezzasadności lub nielegalności zawiadamia prokuratora i przełożonego organu, który dokonał zatrzymania. Dlatego tak ważne jest dokumentowanie okoliczności zatrzymania - nieścisłości w protokole mogą mieć znaczenie dla oceny jego legalności.

Co, jeśli nie stać mnie na adwokata

Osoba, której nie stać na obrońcę z wyboru, może wnioskować o ustanowienie obrońcy z urzędu. Sąd przyznaje go, jeżeli wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny (art. 78 KPK). W niektórych sytuacjach udział obrońcy jest obowiązkowy (art. 79-80 KPK), niezależnie od sytuacji majątkowej. Dostępna jest też nieodpłatna pomoc prawna na zasadach określonych w odrębnych przepisach.