Przestępstwa w ochronie zdrowia - jak się chronić w świetle polskiego prawa?

Przestępstwa związane z ochroną zdrowia to szeroka kategoria czynów: od wprowadzania do obrotu sfałszowanych leków, przez oszustwa przy rozliczaniu świadczeń, po bezprawne wykorzystanie danych medycznych pacjentów. Uderzają nie tylko w finanse, lecz przede wszystkim w bezpieczeństwo zdrowotne. Poniżej wyjaśniamy, jak polskie prawo kwalifikuje takie czyny i co może zrobić osoba, która padła ofiarą lub zauważyła nieprawidłowość.

Najczęstsze rodzaje przestępstw zdrowotnych

Do typowych zagrożeń należą: obrót sfałszowanymi produktami leczniczymi (penalizowany na gruncie ustawy Prawo farmaceutyczne), oszustwa polegające na wyłudzaniu zapłaty za niewykonane świadczenia lub fałszowaniu dokumentacji (które mogą wypełniać znamiona oszustwa z art. 286 Kodeksu karnego oraz fałszerstwa dokumentów z art. 270 KK), a także bezprawne ujawnienie lub wykorzystanie danych o stanie zdrowia. Dane o zdrowiu są szczególną kategorią danych osobowych chronioną przez RODO, a ich nielegalne przetwarzanie może rodzić odpowiedzialność administracyjną i cywilną.

Jakie prawa ma poszkodowany pacjent

Pacjent, którego prawa naruszono, może dochodzić roszczeń na drodze cywilnej (odszkodowanie i zadośćuczynienie na podstawie Kodeksu cywilnego), złożyć skargę do Rzecznika Praw Pacjenta, a w przypadku błędu medycznego skierować sprawę do sądu lub skorzystać z pozasądowych ścieżek kompensacyjnych. Jeżeli zachowanie ma charakter przestępstwa, każdy może i powinien złożyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa (art. 304 Kodeksu postępowania karnego).

Jak chronić się przed nadużyciami

Praktyczne kroki to: kupowanie leków wyłącznie w aptekach i sprawdzonych aptekach internetowych wpisanych do oficjalnego rejestru, weryfikowanie uprawnień lekarza w rejestrach prowadzonych przez izby lekarskie, ostrożność wobec produktów obiecujących cudowne efekty oraz pilnowanie własnej dokumentacji medycznej i danych. Podejrzane praktyki można zgłaszać do Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego, Narodowego Funduszu Zdrowia lub na policję.