Fałszowanie produktów spożywczych — odpowiedzialność prawna i rola prawnika

Fałszowanie żywności — od wprowadzającego w błąd oznakowania, przez zaniżanie jakości, po podszywanie się pod cudzą markę — godzi w bezpieczeństwo konsumentów i uczciwą konkurencję. W polskim porządku prawnym takie praktyki mogą rodzić odpowiedzialność na kilku płaszczyznach jednocześnie: karnej, administracyjnej oraz cywilnej. Przedsiębiorca z branży spożywczej powinien znać te ramy, a prawnik pomaga zarówno firmom w zachowaniu zgodności, jak i podmiotom, którym postawiono zarzuty.

Podstawy prawne odpowiedzialności

Kluczowe znaczenie ma ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia, która określa wymagania dotyczące jakości i znakowania żywności oraz sankcje za ich naruszenie. Zasady znakowania i zakaz wprowadzania konsumenta w błąd wynikają również z prawa Unii Europejskiej, w szczególności z rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności. Świadome wprowadzanie kontrahenta lub konsumenta w błąd w celu osiągnięcia korzyści majątkowej może wyczerpywać znamiona oszustwa z art. 286 Kodeksu karnego. Fałszowanie znaków towarowych narusza z kolei prawo własności przemysłowej oraz przepisy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

Nadzór: GIS, IJHARS i inne organy

Nad bezpieczeństwem i jakością żywności czuwa kilka instytucji. Państwowa Inspekcja Sanitarna (Główny Inspektorat Sanitarny — GIS) odpowiada za bezpieczeństwo zdrowotne żywności. Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHARS) kontroluje jakość handlową i prawidłowość znakowania, a Inspekcja Weterynaryjna nadzoruje produkty pochodzenia zwierzęcego. Stwierdzenie nieprawidłowości może skutkować karami pieniężnymi, wycofaniem produktu z obrotu, a w poważniejszych przypadkach skierowaniem zawiadomienia do prokuratury.

Czym zajmuje się prawnik w takich sprawach

Prawnik wspiera przedsiębiorcę w audycie zgodności znakowania i procedur z wymogami prawa krajowego oraz unijnego, reprezentuje go w postępowaniach kontrolnych prowadzonych przez inspekcje oraz w ewentualnym postępowaniu karnym lub administracyjnym. Po stronie obrony analizuje materiał dowodowy, kwestionuje ustalenia organów i — gdy jest to korzystne — negocjuje warunki zakończenia sprawy. Po stronie poszkodowanego (np. producenta, którego markę podrobiono) dochodzi roszczeń z tytułu naruszenia praw własności przemysłowej i czynów nieuczciwej konkurencji.