Czym zajmuje się adwokat w sprawach o karuzele podatkowe VAT?

Karuzela VAT (oszustwo karuzelowe) to schemat polegający na wprowadzaniu towaru w łańcuch transakcji - często transgranicznych - w celu wyłudzenia zwrotu podatku od towarów i usług lub uniknięcia jego zapłaty. Charakterystyczne role to: 'znikający podatnik' (firma, która nie odprowadza VAT i znika), spółki buforowe oraz broker ubiegający się o zwrot. Problem polega na tym, że w taki łańcuch bywają wciągane uczciwe firmy, które nie wiedziały, że ich kontrahent uczestniczy w oszustwie. Rolą obrońcy jest wykazanie braku świadomości i należytej staranności klienta.

Podstawy prawne odpowiedzialności

Wyłudzenia VAT są ścigane dwutorowo. Na gruncie Kodeksu karnego skarbowego podstawą jest m.in. art. 56 KKS (oszustwo podatkowe) oraz art. 76 KKS (narażenie na nienależny zwrot podatku). Po nowelizacji z 2017 r. Kodeks karny wprowadził tzw. przestępstwa fakturowe: art. 270a KK (podrobienie lub przerobienie faktury), art. 271a KK (wystawienie faktury poświadczającej nieprawdę co do okoliczności mających znaczenie dla podatku) oraz art. 277a KK - zbrodnia VAT przy fakturach o wartości przekraczającej 10 mln zł, zagrożona karą od 5 do 25 lat pozbawienia wolności. Jeśli sprawcy działają w zorganizowanej grupie, dochodzi odpowiedzialność z art. 258 KK.

Jak prawnik buduje linię obrony

Obrona w sprawach VAT opiera się na rozróżnieniu między tzw. pustą fakturą (dokumentującą zdarzenie, które w ogóle nie zaistniało) a fakturą dokumentującą rzeczywistą transakcję, którą organ kwestionuje. Adwokat gromadzi dowody potwierdzające realność dostaw: umowy, dokumenty transportowe (CMR, WZ), korespondencję, dowody zapłaty. Kluczowe jest wykazanie, że klient dochował należytej staranności - sprawdził kontrahenta w wykazie podatników VAT (tzw. biała lista) oraz w bazie VIES, korzystał z mechanizmu podzielonej płatności. W postępowaniu podatkowym obrona podnosi też naruszenia proceduralne organów, m.in. nieprzestrzeganie zasady dwuinstancyjności.

Należyta staranność jako tarcza przed odpowiedzialnością

Ministerstwo Finansów i Krajowa Administracja Skarbowa opublikowały Metodykę w zakresie oceny dochowania należytej staranności przez nabywców towarów w transakcjach krajowych. Wskazuje ona, na co przedsiębiorca powinien zwrócić uwagę: status rejestracji kontrahenta jako podatnika VAT, rachunek z białej listy, racjonalność warunków transakcji. Sygnały ostrzegawcze to m.in. cena rażąco odbiegająca od rynkowej, żądanie płatności na rachunki spoza białej listy czy nietypowo szybki obrót. Dochowanie należytej staranności i zapłata z rachunku objętego mechanizmem podzielonej płatności mogą chronić prawo do odliczenia VAT nawet wtedy, gdy kontrahent okazał się oszustem.