Wyłudzanie odszkodowań - jaka odpowiedzialność karna i rola adwokata?
Prawo karne · 1 min czytania · Redakcja zaufanyprawnik.pl
Wyłudzanie odszkodowań - fałszywe zgłoszenia szkód, inscenizowane kolizje czy zawyżanie wartości skradzionych rzeczy - jest przestępstwem ściganym z urzędu. Polski Kodeks karny przewiduje dla tej kategorii czynów szczególny przepis (art. 298 KK), a w wielu sprawach zastosowanie znajduje także klasyczne oszustwo (art. 286 KK). Adwokat lub radca prawny może reprezentować zarówno osobę oskarżoną, jak i pokrzywdzonego ubezpieczyciela.
Wyłudzenie odszkodowania - art. 298 KK
Zgodnie z art. 298 § 1 KK, kto w celu uzyskania odszkodowania z tytułu umowy ubezpieczenia powoduje zdarzenie będące podstawą do wypłaty takiego odszkodowania, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Przepis przewiduje też klauzulę niekaralności (art. 298 § 2 KK): nie podlega karze ten, kto dobrowolnie zapobiegł wypłacie odszkodowania przed wszczęciem postępowania karnego. Istotny jest tu zamiar - sprawca musi celowo wywołać zdarzenie ubezpieczeniowe.
Oszustwo ubezpieczeniowe - art. 286 KK
Gdy sprawca nie tyle wywołuje zdarzenie, ile wprowadza ubezpieczyciela w błąd (np. fałszywymi dokumentami, zawyżonym kosztorysem, fikcyjną kradzieżą), w grę wchodzi oszustwo z art. 286 § 1 KK, zagrożone karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. W wypadku mienia znacznej wartości lub działania w sposób stanowiący tzw. wypadek mniejszej wagi sąd stosuje odpowiednio surowszą lub łagodniejszą kwalifikację. Dodatkowo posługiwanie się podrobionymi dokumentami stanowi odrębne przestępstwo (art. 270 KK).
Rola adwokata i przebieg sprawy
Obrońca ocenia materiał dowodowy, bada, czy zachodzi zamiar wymagany do przypisania przestępstwa, i odróżnia rzeczywiste zdarzenie od inscenizacji. Po stronie pokrzywdzonego pełnomocnik dochodzi naprawienia szkody. Warto pamiętać, że honoraria adwokackie w Polsce ustala się indywidualnie w umowie z klientem, z uwzględnieniem stawek minimalnych określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości; w sprawie karnej sąd może zasądzić zwrot kosztów obrony lub kosztów na rzecz Skarbu Państwa zależnie od wyniku procesu.
Najczęstsze pytania
Jaka kara grozi za wyłudzenie odszkodowania?
Za spowodowanie zdarzenia w celu uzyskania odszkodowania ubezpieczeniowego (art. 298 § 1 KK) grozi kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Jeśli sprawca wprowadził ubezpieczyciela w błąd (oszustwo, art. 286 § 1 KK), kara wynosi od 6 miesięcy do 8 lat.
Czy można uniknąć kary za wyłudzenie odszkodowania?
Tak, w wąskim zakresie. Zgodnie z art. 298 § 2 KK nie podlega karze ten, kto dobrowolnie zapobiegł wypłacie odszkodowania przed wszczęciem postępowania karnego. To istotna klauzula tzw. czynnego żalu właściwego dla tego przestępstwa.
Ile kosztuje adwokat w sprawie o wyłudzenie odszkodowania?
Honorarium ustala się indywidualnie w umowie z prawnikiem, z uwzględnieniem stawek minimalnych z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Koszt zależy od stopnia skomplikowania sprawy, liczby rozpraw i zakresu czynności. Warto omówić wynagrodzenie i ewentualne dodatkowe wydatki przed podpisaniem umowy.
Powiązane poradniki
Podstawa prawna i źródła
Treść ma charakter informacyjny i edukacyjny — nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie skonsultuj się ze zweryfikowanym prawnikiem.
Masz podobną sprawę?
Opisz ją — dobierzemy zweryfikowanego prawnika.
Zgłoś sprawę