Przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu informacji i cyberprzestępczość - czym zajmuje się prawnik?

Przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu informacji i sieci - potocznie zaliczane do cyberprzestępczości - reguluje w Polsce rozdział XXXIII Kodeksu karnego (przestępstwa przeciwko ochronie informacji). Obejmuje on m.in. nieuprawniony dostęp do systemu (hacking), podsłuch i przechwytywanie danych oraz niszczenie i zakłócanie danych informatycznych. Prawnik prowadzący takie sprawy działa po obu stronach: broni osób oskarżonych oraz reprezentuje pokrzywdzonych - osoby fizyczne i firmy, których dane lub systemy zostały naruszone.

Co reguluje polski Kodeks karny

Najważniejsze przepisy to: art. 267 KK (nieuprawniony dostęp do informacji, hacking, nielegalny podsłuch i pozyskiwanie danych), art. 268 i 268a KK (niszczenie, uszkadzanie lub utrudnianie dostępu do danych), art. 269 KK (sabotaż komputerowy o szczególnym znaczeniu dla obronności lub administracji) oraz art. 269a i 269b KK (zakłócanie pracy systemu, tzw. ataki, oraz wytwarzanie i udostępnianie tzw. narzędzi hakerskich i haseł). Równolegle obowiązki dotyczące danych osobowych wynikają z RODO i ustawy o ochronie danych osobowych, a obowiązki przedsiębiorców telekomunikacyjnych - z prawa telekomunikacyjnego (obecnie z ustawy Prawo komunikacji elektronicznej).

Zakres pomocy prawnej

Prawnik specjalizujący się w tej dziedzinie: reprezentuje oskarżonych o nieuprawniony dostęp lub oszustwa popełniane przy użyciu systemów (np. phishing kwalifikowany jako oszustwo z art. 286 KK lub oszustwo komputerowe z art. 287 KK); doradza firmom w zakresie zgodności z RODO i przepisami o cyberbezpieczeństwie; pomaga pokrzywdzonym kradzieżą tożsamości (art. 190a § 2 KK) i ofiarom nękania w sieci (art. 190a § 1 KK); wspiera przy zgłaszaniu naruszeń ochrony danych. To, jaka strategia jest właściwa, zależy zawsze od konkretnego stanu faktycznego i kwalifikacji prawnej czynu.

Dowody cyfrowe w polskim procesie

W polskim postępowaniu karnym obowiązuje zasada swobodnej oceny dowodów (art. 7 Kodeksu postępowania karnego) - sąd ocenia dowody, w tym e-maile, logi, wiadomości czy pliki, kierując się zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Kluczowe jest legalne i prawidłowe zabezpieczenie nośników oraz zachowanie integralności danych; w praktyce korzysta się z biegłych z zakresu informatyki śledczej. Linia obrony często polega na kwestionowaniu sposobu pozyskania i zabezpieczenia dowodów albo na wykazaniu braku zamiaru. Uwaga: polski proces nie stosuje amerykańskich reguł dowodowych (np. Federal Rules of Evidence) - to porządki prawne odrębne.