Przestępstwa przeciwko wymiarowi sprawiedliwości – czym się zajmuje obrońca?

Przestępstwa przeciwko wymiarowi sprawiedliwości to czyny, które uderzają w prawidłowe działanie sądów, prokuratury i organów ścigania. Reguluje je Rozdział XXX Kodeksu karnego (art. 232–247). Obrona w takich sprawach polega na rzetelnej analizie materiału dowodowego, badaniu, czy zachowanie oskarżonego rzeczywiście wypełnia znamiona konkretnego czynu, oraz na pilnowaniu prawidłowości procedury. Poniżej wyjaśniamy, jakich czynów najczęściej dotyczą takie postępowania i na czym polega rola obrońcy.

Najczęstsze przestępstwa przeciwko wymiarowi sprawiedliwości

Najczęściej spotykane czyny z Rozdziału XXX Kodeksu karnego to: fałszywe zeznania (art. 233 § 1 k.k.) – składanie nieprawdziwych zeznań mających służyć za dowód w postępowaniu, zagrożone karą od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności; fałszywe oskarżenie innej osoby o popełnienie czynu zabronionego (art. 234 k.k.); tworzenie fałszywych dowodów lub inne podstępne zabiegi kierujące podejrzenie na inną osobę (art. 235 k.k.); zatajanie dowodów niewinności osoby podejrzanej (art. 236 k.k.); zawiadomienie organu ścigania o niepopełnionym przestępstwie (art. 238 k.k.) oraz poplecznictwo, czyli utrudnianie postępowania przez pomoc sprawcy w uniknięciu odpowiedzialności (art. 239 k.k.). Warunkiem odpowiedzialności za fałszywe zeznania jest m.in. uprzednie pouczenie świadka o odpowiedzialności karnej.

Na czym polega rola obrońcy

Obrońca (adwokat lub radca prawny) działa od momentu zatrzymania lub przedstawienia zarzutów. Jego zadaniem jest zapewnienie oskarżonemu realnego prawa do obrony, zagwarantowanego w art. 42 ust. 2 Konstytucji RP oraz w art. 6 Kodeksu postępowania karnego. W praktyce obrońca analizuje akta sprawy, ocenia wiarygodność świadków i spójność dowodów, formułuje wnioski dowodowe oraz kwestionuje dowody zgromadzone z naruszeniem przepisów. W sprawach o fałszywe zeznania kluczowe bywa wykazanie, że świadek nie został prawidłowo pouczony, działał w błędzie albo że jego wypowiedź nie miała charakteru zeznania w rozumieniu ustawy.

Dlaczego te sprawy są poważne

Czyny z Rozdziału XXX godzą w zaufanie do państwa i mogą prowadzić do błędnych rozstrzygnięć sądowych. Dlatego zagrożenia karą bywają wysokie, a postępowania dowodowe rozbudowane. Kodeks karny przewiduje jednak także mechanizmy łagodzące: przy fałszywych zeznaniach możliwe jest np. nadzwyczajne złagodzenie kary lub odstąpienie od jej wymierzenia, gdy sprawca dobrowolnie sprostuje fałszywe zeznanie, zanim nastąpi rozstrzygnięcie sprawy (art. 233 § 5 k.k.). Każdą sytuację należy jednak oceniać indywidualnie, najlepiej z pomocą prawnika.