Co grozi za napaść na funkcjonariusza publicznego w Polsce?

Polskie prawo otacza funkcjonariuszy publicznych szczególną ochroną, bo przemoc wobec nich godzi nie tylko w konkretnego człowieka, ale i w prawidłowe działanie instytucji państwa. Przepisy karne rozróżniają jednak kilka odrębnych czynów - od znieważenia, przez naruszenie nietykalności cielesnej, po czynną napaść - i każdemu z nich odpowiada inna kara. Warto też pamiętać, że nie każdy pracownik urzędu jest w rozumieniu prawa karnego funkcjonariuszem publicznym.

Kto jest funkcjonariuszem publicznym

Definicję zawiera art. 115 § 13 k.k. Funkcjonariuszami publicznymi są m.in. sędziowie, prokuratorzy, funkcjonariusze Policji, posłowie, osoby zajmujące kierownicze stanowiska w urzędach, a w pewnym zakresie również inni pracownicy administracji rządowej i samorządowej pełniący funkcje publiczne. Nie każdy urzędnik samorządowy automatycznie korzysta z tej ochrony - liczy się charakter wykonywanej funkcji. Dla części czynności pracownicy korzystają z ochrony przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych na mocy przepisów szczególnych.

Naruszenie nietykalności i czynna napaść - art. 222 i 223 k.k.

Naruszenie nietykalności cielesnej funkcjonariusza podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych (art. 222 § 1 k.k.) zagrożone jest grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3. Surowiej traktowana jest czynna napaść z art. 223 § 1 k.k. - dotyczy ona działania wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami albo z użyciem broni palnej, noża lub innego podobnie niebezpiecznego przedmiotu lub środka obezwładniającego; grozi za nią kara od roku do 10 lat. Jeżeli czynna napaść spowodowała ciężki uszczerbek na zdrowiu funkcjonariusza (art. 223 § 2 k.k.), kara wynosi od 2 do 12 lat.

Groźby, wymuszanie czynności i znieważenie - art. 224 i 226 k.k.

Stosowanie przemocy lub groźby bezprawnej w celu wpłynięcia na czynności urzędowe organu (art. 224 § 1-2 k.k.) zagrożone jest karą pozbawienia wolności do lat 3. Znieważenie funkcjonariusza podczas i w związku z pełnieniem obowiązków (art. 226 § 1 k.k.) podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Publiczne znieważenie konstytucyjnego organu RP (art. 226 § 3 k.k.) zagrożone jest grzywną, ograniczeniem wolności albo pozbawieniem wolności do lat 2. Wcześniejsze, sugerowane w starszych opracowaniach widełki 'od 1 do 10 lat za zwykły napad' są nieścisłe - tak surowa kara dotyczy kwalifikowanej czynnej napaści z art. 223, nie naruszenia nietykalności.