Jakie są konsekwencje napaści na pracownika firmy?

Napaść na pracownika to nie tylko problem etyczny czy organizacyjny - to przede wszystkim przestępstwo, za które grozi odpowiedzialność karna, a często także cywilna (odszkodowanie i zadośćuczynienie dla poszkodowanego). Kwalifikacja prawna zależy od tego, kim jest pokrzywdzony i jak poważne były skutki. Trzeba przy tym zwrócić uwagę na powszechne nieporozumienie: surowe przepisy o napaści na funkcjonariusza (art. 222-226 Kodeksu karnego) chronią funkcjonariuszy publicznych i osoby do pomocy im przybrane - nie obejmują automatycznie zwykłego pracownika prywatnej firmy.

Jakie przepisy chronią zwykłego pracownika

Jeżeli ofiarą napaści jest pracownik prywatnej firmy (np. projektowej, handlowej, usługowej), zastosowanie znajdują ogólne przepisy chroniące każdego człowieka. Naruszenie nietykalności cielesnej - np. uderzenie, popchnięcie, oplucie - to art. 217 § 1 KK (grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do roku); jest to przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatnego. Spowodowanie lekkiego uszczerbku na zdrowiu (rozstrój zdrowia do 7 dni) to art. 157 § 2 KK, średniego - art. 157 § 1 KK (do 5 lat), a ciężkiego uszczerbku (np. trwałe kalectwo, ciężka choroba) - art. 156 KK, zagrożony karą od 3 lat pozbawienia wolności. Groźba bezprawna to art. 190 KK, a zmuszanie do określonego zachowania przemocą lub groźbą - art. 191 KK.

Kiedy stosuje się art. 222-226 KK

Artykuły 222 (naruszenie nietykalności funkcjonariusza), 223 (czynna napaść na funkcjonariusza), 224 (wywieranie wpływu groźbą lub przemocą) i 226 (znieważenie funkcjonariusza) Kodeksu karnego dotyczą funkcjonariuszy publicznych oraz osób przybranych im do pomocy - na przykład policjantów, urzędników, czy w określonych sytuacjach osób korzystających z takiej ochrony na mocy przepisów szczególnych. Pracownik prywatnego biura projektowego co do zasady nie jest funkcjonariuszem publicznym, więc napaść na niego kwalifikuje się według przepisów ogólnych (art. 217, 156, 157, 190, 191 KK), a nie według art. 222-226 KK. Mylne powoływanie tych artykułów wobec zwykłego pracownika jest częstym błędem.

Odpowiedzialność cywilna i odszkodowanie dla ofiary

Niezależnie od kary, sprawca odpowiada wobec poszkodowanego cywilnie. Na podstawie art. 444 i 445 Kodeksu cywilnego ofiara może domagać się zwrotu kosztów leczenia i rehabilitacji, odszkodowania za utracony zarobek oraz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę (ból, cierpienie). Pracodawca może z kolei odpowiadać, jeżeli zaniedbał obowiązki z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy - art. 220 KK przewiduje odpowiedzialność karną osoby odpowiedzialnej za BHP, która naraża pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Ofiara napaści w pracy może też dochodzić roszczeń z ubezpieczenia wypadkowego, jeżeli zdarzenie spełnia kryteria wypadku przy pracy.