Jakie są konsekwencje nielegalnego wykonywania zawodu pośrednika nieruchomości?

Wokół zawodu pośrednika w obrocie nieruchomościami narosło wiele nieporozumień. Część popularnych treści sugeruje, że do legalnej działalności potrzebna jest 'licencja' wydawana przez urząd. Tymczasem od 1 stycznia 2014 r. zawód pośrednika został w Polsce zderegulowany – zniesiono obowiązek licencji i egzaminu państwowego. Nie oznacza to jednak braku jakichkolwiek wymogów ani odpowiedzialności.

Jak naprawdę wygląda regulacja zawodu pośrednika

Zasady wykonywania zawodu określa ustawa o gospodarce nieruchomościami. Pośrednikiem może być przedsiębiorca prowadzący działalność polegającą na pośrednictwie w obrocie nieruchomościami. Kluczowe obowiązki to: zawieranie z klientem umowy pośrednictwa w formie pisemnej (pod rygorem nieważności) oraz posiadanie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone w związku z wykonywaniem czynności pośrednictwa. Brak licencji państwowej jest dziś normą, a nie naruszeniem prawa – formalny 'rejestr licencji' już nie funkcjonuje.

Realne konsekwencje naruszeń

Najczęstszym i wprost sankcjonowanym uchybieniem jest brak wymaganego ubezpieczenia OC – ustawa o gospodarce nieruchomościami przewiduje za to karę pieniężną nakładaną w drodze decyzji administracyjnej. Niezależnie od tego pośrednik ponosi odpowiedzialność cywilną wobec klienta za szkody wyrządzone nienależytym wykonaniem umowy (art. 471 i nast. Kodeksu cywilnego). Jeżeli pośrednik dopuści się oszustwa czy przywłaszczenia środków klienta, wchodzi w grę odpowiedzialność karna (m.in. art. 286 i art. 284 KK). Warto traktować ostrożnie kursujące w sieci konkretne kwoty kar (np. 'do 90 000 PLN nałożone przez UOKiK') – nie odzwierciedlają one rzeczywistego stanu prawnego i nie należy ich przyjmować bez weryfikacji.

Jak chronić się jako klient

Przed podpisaniem umowy warto poprosić pośrednika o aktualną polisę OC i sprawdzić zakres usługi w umowie pośrednictwa, która musi mieć formę pisemną. Dobrze jest precyzyjnie określić wysokość i moment wymagalności wynagrodzenia oraz upewnić się, kto i za co odpowiada. Przy samej transakcji bezpieczeństwo prawne zapewnia przede wszystkim umowa zawierana w formie aktu notarialnego – to notariusz, a nie pośrednik, gwarantuje ważność przeniesienia własności nieruchomości.