Jak przebiega postępowanie przygotowawcze w sprawach karnych?
Prawo karne · 1 min czytania · Redakcja zaufanyprawnik.pl
Postępowanie przygotowawcze to pierwszy etap procesu karnego, poprzedzający ewentualny proces sądowy. Jego celem jest ustalenie, czy popełniono czyn zabroniony, wykrycie sprawcy oraz zebranie i zabezpieczenie dowodów dla sądu. Kodeks postępowania karnego przewiduje dwie formy tego postępowania: śledztwo (prowadzone lub nadzorowane przez prokuratora) oraz dochodzenie (prowadzone najczęściej przez Policję). To, która forma ma zastosowanie, zależy od wagi i rodzaju czynu, a nie od amerykańskiego podziału na 'felony' i 'misdemeanor', który w polskim prawie nie obowiązuje.
Śledztwo a dochodzenie - kto prowadzi i kiedy
Śledztwo prowadzi się m.in. w sprawach o zbrodnie oraz poważniejsze występki; nadzoruje je prokurator, który może powierzyć Policji przeprowadzenie śledztwa w całości lub części, zachowując określone czynności wyłącznie dla siebie (art. 311 KPK). Dochodzenie - w sprawach lżejszych - prowadzi zwykle Policja. Wszczęcie następuje, gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa (art. 303 KPK), z urzędu lub na skutek zawiadomienia, w tym zawiadomienia pokrzywdzonego. Podstawą rozróżnienia form jest m.in. art. 309 i art. 325b KPK, a nie pojęcia obce polskiemu systemowi.
Terminy postępowania przygotowawczego
Śledztwo powinno być ukończone w ciągu 3 miesięcy; w uzasadnionych przypadkach prokurator nadrzędny może ten okres przedłużać, łącznie nawet do roku, a w szczególnie skomplikowanych sprawach - na dłużej (art. 310 KPK). Dochodzenie powinno być zakończone w ciągu 2 miesięcy, z możliwością przedłużenia do 3 miesięcy, a w uzasadnionych wypadkach na dalszy czas (art. 325i KPK). Po zakończeniu postępowania prokurator decyduje o skierowaniu aktu oskarżenia do sądu albo o umorzeniu lub innym zakończeniu sprawy.
Prawa pokrzywdzonego
Pokrzywdzony nie jest biernym obserwatorem. Jest stroną postępowania przygotowawczego (art. 299 KPK), może składać wnioski dowodowe, przeglądać akta za zgodą prowadzącego oraz zaskarżać niektóre decyzje, np. postanowienie o odmowie wszczęcia lub o umorzeniu postępowania (zażalenie - art. 306 KPK). Po wniesieniu aktu oskarżenia pokrzywdzony może działać jako oskarżyciel posiłkowy. Na każdym etapie może korzystać z pomocy pełnomocnika - adwokata lub radcy prawnego.
Najczęstsze pytania
Czym różni się śledztwo od dochodzenia?
Śledztwo dotyczy spraw poważniejszych (m.in. zbrodni) i jest prowadzone lub nadzorowane przez prokuratora, a dochodzenie - spraw lżejszych i prowadzi je najczęściej Policja. Różnicę określają m.in. art. 309 i 325b Kodeksu postępowania karnego.
Jak długo może trwać postępowanie przygotowawcze?
Śledztwo co do zasady 3 miesiące z możliwością przedłużenia do roku i dłużej (art. 310 KPK), a dochodzenie 2 miesiące z przedłużeniem do 3 miesięcy i dalej w uzasadnionych wypadkach (art. 325i KPK).
Czy pokrzywdzony ma wpływ na przebieg sprawy?
Tak. Jest stroną postępowania przygotowawczego, może składać wnioski dowodowe i zaskarżać m.in. odmowę wszczęcia lub umorzenie (art. 306 KPK), a po akcie oskarżenia działać jako oskarżyciel posiłkowy.
Powiązane poradniki
Podstawa prawna i źródła
Treść ma charakter informacyjny i edukacyjny — nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie skonsultuj się ze zweryfikowanym prawnikiem.
Masz podobną sprawę?
Opisz ją — dobierzemy zweryfikowanego prawnika.
Zgłoś sprawę