Jakie są kary za bezprawne zajęcie cudzej własności?

Bezprawne zajęcie cudzej rzeczy to w języku prawniczym najczęściej przywłaszczenie - przestępstwo opisane w art. 284 Kodeksu karnego. Polega ono na tym, że sprawca rozporządza cudzą rzeczą ruchomą lub prawem majątkowym tak, jakby był jej właścicielem, mimo że nie ma do tego tytułu. Kluczowe jest to, że przy przywłaszczeniu sprawca wszedł w posiadanie rzeczy legalnie (np. ją pożyczył, znalazł, dostał na przechowanie), a dopiero później postanowił zatrzymać ją dla siebie. To odróżnia przywłaszczenie od kradzieży, gdzie sprawca sam zabiera rzecz z cudzego władania.

Kary za przywłaszczenie według Kodeksu karnego

Typ podstawowy przywłaszczenia (art. 284 par. 1 KK) jest zagrożony karą pozbawienia wolności do lat 3. Surowiej karane jest sprzeniewierzenie, czyli przywłaszczenie rzeczy powierzonej sprawcy - np. wynajętego sprzętu czy powierzonych pieniędzy (art. 284 par. 2 KK): tu grozi kara od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności. W wypadku mniejszej wagi (art. 284 par. 3 KK) sąd może orzec grzywnę, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do roku. Jeżeli przedmiotem przywłaszczenia jest mienie znacznej wartości (powyżej 200 000 zł) lub dobro o szczególnym znaczeniu dla kultury, zastosowanie znajduje art. 294 KK przewidujący karę od roku do 10 lat pozbawienia wolności.

Przywłaszczenie a wykroczenie - granica kwotowa

Nie każde przywłaszczenie jest przestępstwem. Jeżeli wartość przywłaszczonego mienia nie przekracza ustawowego progu, czyn jest wykroczeniem z art. 119 Kodeksu wykroczeń. Od 1 października 2023 r. próg ten wynosi 800 zł (wcześniej było to 500 zł, a jeszcze wcześniej 1/4 minimalnego wynagrodzenia). Za wykroczenie grozi areszt, ograniczenie wolności albo grzywna. Wartość mienia ustala się według stanu z chwili popełnienia czynu, dlatego przy sprawach z różnych lat warto sprawdzić, jaki próg obowiązywał w danym momencie.

Znalezienie cudzej rzeczy a przywłaszczenie

Kto znajdzie cudzą rzecz, ma obowiązek podjąć działania zmierzające do zwrotu jej właścicielowi lub zawiadomienia właściwego organu (zasady reguluje ustawa o rzeczach znalezionych z 2015 r. oraz art. 183-189 Kodeksu cywilnego). Zatrzymanie znalezionej rzeczy z zamiarem zatrzymania jej dla siebie również może być potraktowane jako przywłaszczenie. Dlatego znalezionego portfela czy telefonu nie wolno po prostu zabrać - należy go zwrócić, oddać policji albo zgłosić właściwemu urzędowi.