Przestępstwa przeciwko środowisku wodnemu - jakie kary grożą za zanieczyszczenie wód?

Ochrona zasobów wodnych w Polsce opiera się na trzech filarach: prawie ochrony środowiska, ustawie Prawo wodne oraz przepisach karnych Kodeksu karnego dotyczących przestępstw przeciwko środowisku. Zanieczyszczenie wód, nielegalne zrzuty ścieków czy niewłaściwe gospodarowanie odpadami mogą prowadzić zarówno do odpowiedzialności administracyjnej (kary pieniężne, decyzje nakazowe), jak i karnej. Po nowelizacji z 2022 r. (ustawa o przeciwdziałaniu przestępczości środowiskowej) kary zostały istotnie zaostrzone.

Kary karne za zanieczyszczenie wód

Zgodnie z art. 182 § 1 Kodeksu karnego, kto zanieczyszcza wodę, powietrze lub ziemię substancją albo promieniowaniem jonizującym w takiej ilości lub postaci, że może to zagrozić życiu lub zdrowiu człowieka albo spowodować istotne obniżenie jakości wody, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Jeżeli czyn popełniono w związku z eksploatacją instalacji wymagającej pozwolenia (art. 182 § 3), kara wynosi od roku do 10 lat. Z kolei art. 185 § 1 przewiduje karę od 2 do 12 lat, gdy następstwem czynu jest zniszczenie świata roślinnego lub zwierzęcego w znacznych rozmiarach albo istotne obniżenie jakości wody. Działanie nieumyślne jest karane łagodniej.

Administracyjne kary pieniężne i Prawo wodne

Niezależnie od odpowiedzialności karnej, naruszenie warunków korzystania z wód lub przepisów o ochronie środowiska wiąże się z administracyjnymi karami pieniężnymi nakładanymi na podstawie ustawy Prawo wodne oraz Prawa ochrony środowiska. Ich wysokość zależy od rodzaju i skali naruszenia i jest określana w decyzji właściwego organu - nie ma jednej, sztywnej kwoty maksymalnej dla wszystkich przypadków. Środki z kar pieniężnych zasilają m.in. fundusze ochrony środowiska.

Kto kontroluje przestrzeganie przepisów

Nadzór nad jakością wód i przestrzeganiem przepisów środowiskowych sprawuje przede wszystkim Inspekcja Ochrony Środowiska (Główny Inspektorat Ochrony Środowiska i wojewódzkie inspektoraty), a gospodarką wodną zarządza Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. Inspektorzy mogą przeprowadzać kontrole planowe i interwencyjne, badać naruszenia i kierować zawiadomienia do organów ścigania. Po nowelizacji z 2022 r. uprawnienia kontrolne zostały wzmocnione.