Jak bronić się w sprawie o zakłócenie przetargu (art. 305 KK)?

Zakłócenie przetargu publicznego (potocznie: utrudnianie przetargu) jest przestępstwem z art. 305 Kodeksu karnego. Nowelizacja, która weszła w życie 1 października 2023 r., istotnie rozszerzyła zakres tego przepisu i zaostrzyła karalność. Obrona w takich sprawach wymaga precyzyjnej analizy znamion czynu — zwłaszcza tego, czy zachowanie oskarżonego rzeczywiście wpłynęło na przebieg lub wynik postępowania na szkodę chronionego interesu.

Co zmieniła nowelizacja z 2023 roku

Przed zmianą art. 305 KK chronił przede wszystkim przetargi publiczne. Od 1 października 2023 r. ochrona objęła także przetargi i aukcje prywatne oraz inne tryby udzielania zamówień. Poszerzono katalog karalnych zachowań — obok udaremniania i utrudniania penalizowane jest m.in. wchodzenie w porozumienia (zmowy przetargowe), przekazywanie nieprawdziwych informacji oraz zatajanie istotnych okoliczności. Podwyższono również górną granicę kary pozbawienia wolności (w typie kwalifikowanym do 8 lat). Co istotne, zniesiono dawny wymóg działania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej jako koniecznego warunku odpowiedzialności w podstawowej postaci czynu.

Znamiona czynu i przedmiot ochrony

Przedmiotem ochrony jest prawidłowość i uczciwość postępowań przetargowych oraz interes majątkowy organizatora i uczestników. Karalne jest zachowanie, które udaremnia lub utrudnia przetarg albo wpływa na jego wynik na szkodę właściciela mienia lub osoby albo instytucji, na rzecz której przetarg jest dokonywany. Dla bytu przestępstwa istotne jest wykazanie związku między działaniem sprawcy a negatywnym wpływem na przetarg. Sam fakt udziału w postępowaniu czy konkurencyjne, lecz legalne zachowanie rynkowe nie wyczerpuje znamion czynu.

Możliwe linie obrony

Obrona może wskazywać, że: zachowanie oskarżonego nie miało wpływu na przebieg ani wynik przetargu; działanie mieściło się w granicach dozwolonej, uczciwej konkurencji; brak było zamiaru (przestępstwo jest umyślne); postępowanie objęte było wyłączeniem spod ustawy Prawo zamówień publicznych (np. niektóre usługi czy zamówienia o szczególnym charakterze); nie wystąpiła szkoda lub jej ryzyko po stronie chronionego podmiotu. Należy też badać prawidłowość zgromadzonych dowodów oraz terminy przedawnienia karalności.